Sprang oftewel Egyptisch vlechten is een vlechttechniek, die alleen lengtedraden nodig heeft en waarbij de vingers als werktuig fungeren. Waar men is begonnen met deze vlechttechniek is niet zeker. Er zijn bij opgravingen vondsten gedaan in allerlei delen van de wereld. Deze vlechttechniek was niet alleen bekend in Egypte en Scandinavië, maar werd ook in andere landen gebruikt, onder andere in Peru, Moldavië en de Baltische Staten.
Sprang 001
Prehistorie

De oudste vondsten binnen Europa dateren van de Deense veenlijken uit de bronstijd en zijn tevens de oudste textielvondsten van Europa. Bij opgravingen in Borum Eshoj in Jutland is een haarnet gevonden uit de bronstijd (1500 – 1400 v. Chr.) (CHRISTENSEN 2006, HOLST 2001). Een ander haarnet uit de bronstijd is gevonden in het vrouwengraf van Skrydstrup.

Skrudstrupspigen2
Haarnetzrekonstruktion Skrydstrup
Uit de ijzertijd kennen we de vrouw van Arden, een veenlijk uit Hindsted, Denemarken. Over haar haar droeg zij een haarnet gemaakt van sprang. Een andere vondst van een haarnet is van de vrouw van Haraldskær. Deze vondst is te bewonderen in het Nationaal Museum van Denemarken (GLOB 1969).
Arden hair
Ardenhaarnetz
Een zeldzaam voorbeeld van prehistorisch sprang in Nederland is de band waarmee het veenlijkje dat bekendstaat als het Meisje van Yde is gewurgd. Het meisje van Yde is te bewonderen in het Drents Museum. Er is ook een raamwerk gevonden uit de tijd van de Vikingen (800 n. Chr.), dat veel lijkt op het raamwerk dat wij nu ook gebruiken.
Meisje van Yde, Drents Museum, N1897 VI1Egypte

Aan het einde van de 19e eeuw zijn archeologische vondsten gevonden met deze techniek in Egypte vandaar de naam Egyptisch vlechten. De vondsten dateren uit de vierde tot zevende eeuw na Chr. Er zijn mutsen, tassen en sjaals gevonden. In Europa spreekt men liever over sprang, wat vrij vertaald “verspringen” betekent.

Techniek

Sprang is een vlechttechniek. Karakteristiek aan deze techniek is dat textiel gemaakt wordt door de werkdraden aan de bovenkant en onderkant vast te maken. Er ontstaan zo twee lagen, de voorkant en de achterkant. Door de draden uit de verschillende lagen om elkaar heen te draaien, ontstaat er gevlochten textiel. In het midden van het werk wordt het afgehecht en uiteindelijk is de bovenkant altijd spiegelbeeldig aan de onderkant.
Werkstukken in deze techniek zijn makkelijk te herkennen aan deze afhechtingslijn.

sprang1

sprang3

sprang2

Nu

In Nederland is deze techniek zo goed als uitgestorven. Slechts een klein aantal kunstenaars die werken met textiele werkvormen kennen de techniek, de techniek leeft vooral nog binnen het wereldje van de levende geschiedenis.

sprang4

sprang5

Literatuur

CHRISTENSEN, K., 2006. ‘Dendrochronological Dating of Bronze Age Coffins from Denmark & Schleswig’. Acta Archaeologica 77, 2006, pp. 193-195.
COLLINGWOOD, P., 1999. The Techniques of Sprang: Plaiting on Stretched Threads. Rowman & Littlefield.
GLOB, P.V., 1969. The Bog People: Iron-Age Man Preserved. Ithaca, New York: Faber and Faber Limited.
HOLST, K., ET. AL., 2001. ‘The South Scandinavian barrows with well-preserved oak-log coffins’. Antiquity, 75, 2001/287, pp. 126-136.
NIJMAN, F., 1977. ‘Sprang: Egyptisch vlechten: vlechten met gespannen draden’. Zomer & Keuning.

Auteurs: Stieneke Lankhorst en Nadine Lemmers

2 REACTIES

  1. Noem ook het boek SPRANG- egyptisch vlechten van Fenny Nijman 1977
    ARIADNE handwerk bibliotheek
    BOL.COM heeft het boek vast wel.
    Er zijn nog veel meer sprang-boeken in nederlands en engels, zoals het uitgebreide
    SPRANG van Collingwood
    en een prachtige website in Tsjechisch en Engels. Zoek maar bij sprang, egyptisch vlechten.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.