Gewoon Duizendblad of Achillea millefolium is een vaste plant uit de composietenfamilie met een geveerd blad. Millefolium verwijst naar de geveerde bladeren, die weer talrijke kleine bladeren tellen; het doet denken aan varens. De naam Achillea is een afleiding van Achilles, de krijgsheld van Troje, die het kruid gebruikte om de wonden bij soldaten te verzorgen. De plant komt algemeen voor in Europa. In onze Idylle is de duizendblad te vinden, maar ook verder in het Oertijdpark zijn de planten te vinden.

Achillea millefolium bloem
Achillea millefolium bloem

Duizendblad komt voor op zonnige of soms half beschaduwde plaatsen op droge tot vochtige, matig voedselrijke tot voedselrijke, grazige, vrij humusarme, zwak zure tot kalkhoudende grond en groeit heel goed op braakliggende terreinen. In het voorjaar treft men het gewoon aan in dichte pollen in de bermen langs de wegen en op droog grasland. In mei schiet het door met harde touwachtige recht opgaande stengels tot ongeveer 50 centimeter. De bloeiperiode is van mei tot oktober en kenmerkt zich meestal door witte en minder vaak roze bloemen. Het is een meerjarige plant, door een uitgebreid wortelnest komen ze elk jaar op dezelfde plaats weer op. Ze zijn goed bestand tegen uitlaatgassen en kunnen zich daarom goed handhaven in wegbermen. Duizendblad wordt ook wel timmermans- of schrijnwerkerskruid genoemd.

Achillea millefolium - roosa harilik raudrohi Valingu
Achillea millefolium

Gebruik van de prehistorie tot nu

Duizendblad heeft weinig voedingswaarde, maar toch weten we dat het kruid in de prehistorie al gebruikt werd. Hiervoor zijn twee redenen: gebruik als kruid vanwege de bittere smaak en als medicijn. De eerste aanwijzingen zijn al 50.000 jaar geleden te vinden bij de Neanderthalers (HARDY 2012). Vanaf de bronstijd is duizendblad gebruikt als gele kleurstof voor wol (JOOSTEN EN VAN BOMMEL, 2012). Vroeger werd duizendblad gebruikt in de bierbereiding. In de 17e eeuw werd het ook als groente gegeten en in soep gedaan, tegenwoordig komt dit eigenlijk niet meer voor. Boeren hingen vroeger de plant op in hun stal als afweer tegen veeziekten en blikseminslag.
Het blad van duizendblad ruikt bijzonder lekker. Het heeft een zeer aparte geur die moeilijk te beschrijven is; het ruikt naar pas gemaaide weides en bermen. Gewoon duizendblad doet ook dienst als schoonheidsmiddel.
Duizendblad trekt verschillende nuttige insecten aan zoals lieveheersbeestjes, roofmijten en sluipwespen.

Eristalis arbustorum - Achillea millefolium - Keila
Eristalis arbustorum

Medicijn?

In de duizendblad zitten de volgende inhoudsstoffen: 1% etherische olie, looistoffen, bitterstoffen, flavonoiden, azijnzuur, appelzuur, koffiezuur, slijmstoffen, koper, kalium en vitaminen
(FLEISCHHAUER, ET.AL., 2017, pp. 198-199).

In de kruidengeneeskunde wordt duizendblad nog steeds gebruikt als middel tegen de meest uiteenlopende kwalen. De plant heeft een bloedstelpende en wondhelende werking. Over het algemeen worden hiervoor gedroogde delen van duizendblad gebruikt. Hiervoor kunnen alle delen die niet verhout zijn worden afgesneden, en op de kop gehangen om te laten drogen. Dit mag inclusief de bloemen zijn. Duizendblad wordt als thee of tinctuur verwerkt (FLEISCHHAUER, ET.AL., 2017, pp. 198-199).

Zoals al genoemd wordt duizendblad in de kruidengeneeskunde voor een zeer uiteenlopend aantal kwalen aanbevolen: ontstekingsremmend bij probleem maag-darm, bloedreinigend, kalmerend, algemeen versterkend, nierziektes, tandpijn, hoofdpijn, zenuwpijn en doorbloedingsproblemen hart. De bitterstoffen verlichten chronische leverziektes en bevordeeren galsecretie. In de volksgeneeskunde wordt de plant gebruikt bij aambeien en menstruatieklachten en in de kruidengeneeskunde bij bloedingen (FLEISCHHAUER, ET.AL., 2017, pp. 198-199).

Uitwendig kan de plant helpen bij een onzuivere huid en ontstekingen van de gewrichten (FLEISCHHAUER, ET.AL., 2017, pp. 198-199).

Achillea millefolium seeds
Achillea millefolium zaden

Eetbaar?

De bloemen en verse bladeren zijn als kruid eetbaar. In het najaar en zelfs tijdens een zachte winter zijn de bladeren te vinden. In de maanden maart en april zijn de bladeren op de bodem lekker en mals. Daarna in mei en juni kunnen de bloemknoppen worden gegeten. Tot in september zijn de bladeren onder de bloemknoppen te eten. De bladeren en bloemen zijn te gebruiken als een kruid en heerlijk in soepen, salades, kruidenboter, kaasdip, azijn, keukenzout, noedeldeeg, omelet en groentegerechten. De bladeren kunnen worden gedroogd en als smaakmaker worden gebruikt in thee, tabak en sterke drank
(FLEISCHHAUER, ET.AL., 2017, pp. 198-199). Het kruid kan gedroogd worden voor een wintervoorraad. De etherische olie wordt gebruikt als smaakstof in vermout en kruidenbitters.

De bloemen zijn van juni tot oktober te plukken en kunnen gebruikt worden om suiker op smaak te brengen of het gesuikerde sap tot een spread in te koken. Verder kunnen de bloemen worden gebruikt als smaakmaker bij inmaken of in dranken (thee of sterke drank) en als decoratie (FLEISCHHAUER, ET.AL., 2017, pp. 198-199).

De plant heeft een kruidige smaak en geur. De smaak van bloemen en zaad lijkt op nootmuskaat, kruidig, scherp, maar de bladeren hebben een zachte smaak. De bloemen hebben een sterkere smaak. Als de zaden rijp zijn dan kunnen ze gebruikt worden als een soort peper (FLEISCHHAUER, ET.AL., 2017, pp. 198-199).

Met name de witte soort is in principe eetbaar, andere kleuren duizendblad die vaak in siertuinen voorkomen, zijn dat niet.

Gedroogd duizendblad – klaar voor gebruik.

Bronnen
JOOSTEN I., & M. VAN BOMMEL, 2012. Door de wol geverfd. TIJDSCHRIFT VAN DE RIJKSDIENST VOOR HET CULTUREEL ERFGOED 3 2012.
Onkruiden herkennen. Determineren van planten vanaf hun vroegste kiemvorm. Glas, H. Boerderij 2008;196-197
Zelfgemaakte bereidingen met geneeskrachtige kruiden. McIntyre A. Deltas;104
www.eetbaretuin.info › Kruiden › Kruiden per soort
mens-en-gezondheid.infonu.nl/…/161318-de-geneeskracht-van-duizendblad
HARDY, K., ET.AL., 2012. Neanderthal medics? Evidence for food, cooking and medicinal plants entrapped in dental calculus, Naturwissenschaften – The Science of Nature (18 juli 2012, online)

Door Eric Duiverman, Greetje Bijloo en Nadine Lemmers

Vorig artikelWol vilten, een oeroude techniek deel 1
Volgend artikelDe jeneverbes is gezond, medicinaal en spiritueel

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.