Een paddenstoel is de vrucht van een schimmel. Het grootste geheel van de paddenstoelen bevindt zich onder de grond: schimmeldraden.

Hyphae
Hyphae

Er zijn wereldwijd honderdduizenden soorten eetbare paddenstoelen. We raden het af paddenstoelen te plukken, omdat vele soorten giftig zijn (die lijken op eetbare soorten) en vele soorten beschermd zijn . Kook de paddenstoelen goed, want rauw zijn sommige paddenstoelen nog steeds giftig. Paddenstoelen kun je zelf verbouwen op mest of zelfs koffiedik, denk aan oesterzwam of champignon.

IMG 0408 - Hungary - Mushroom Farm
Champion kwekerij

Bekende eetbare paddenstoelen in Nederland zijn: champignon (Agaricus bisporus – weidechampignon), oesterzwam (Pleurotus), cantharel (Cantharellus cibarius) en eekhoorntjesbrood (Boletus edulis). Voor de volledige lijst verwijzen wij u graag naar https://nl.wikipedia.org/wiki/Lijst_van_eetbare_paddenstoelen.

Cantharellus cibarius
Cantharellus cibarius

Gebruik door de tijd

Voedsel in de prehistorie heeft weinig afval opgeleverd en is daarom moeilijk archeologisch aantoonbaar. Af en toe worden er bijzondere vondsten van paddenstoelen gedaan zodat we weten dat paddenstoelen gebruikt werden in de prehistorie. Vanaf de oude steentijd zijn paddenstoelen verzameld als voedsel.

Piptoporus betulinus JPG2
Piptoporus betulinus

Bij de vondst van Ötzi, een 5.000 jaar oude gletsjermummie in de Alpen, zijn paddenstoelen gevonden, namelijk de berkenzwam (Piptoporus betulinus) en tonderzwam (Fomes fomentarius). De tonderzwam kan zijn gebruikt bij het vuur maken, maar was ook een bloedstelpend middel. De berkenzwam heeft een ontstekingsremmende en antibacteriële werking, maar kan ook gebruikt worden voor het maken van vuur.

Fomes fomentarius 2010 G2
Fomes fomentarius

In Europa zijn prehistorische grottekeningen op Villar del Humo in Cuenca (Spanje) bekend met daarop mogelijk hallucinogene paddenstoelen (GUERRA-DOCE 2015, AKERS, ET.AL., 2011.). Deze tekeningen hebben een ouderdom van 3.500 tot 8.000 jaar. Echt duidelijke bewijzen zijn er niet voor het voorkomen of gebruiken van paddenstoelen in de prehistorie. De vliegenzwam staat bekend als ingrediënt van heksenzalf. Deze paddenstoel heeft, naast andere, hallucinerende werking.

Interessant is dat in ruim 200 soorten van de steeltjeszwammen (Basidiomycota) de stof Psilocybine kan worden gevonden. Op experimenteel vlak worden onderzoeken gedaan waarbij deze stof wordt gebruikt bij psychomedische toepassingen. Ondanks genotzucht en verslaving lijkt de stof te werken bij persoonlijkheidsstoornissen, obsessieve-compulsieve stoornis, depressies en clusterhoofdpijn (VAN CALMTHOUT, 2017).

Fig. 1. The Selva Pascuala mural. ( a ) Whole mural (digital tracing, J. F. Ruiz). ( b ) Detail, bull and mushroom pictographs (photograph, A. Piper). 
De Selva Pascuala muurschildering

De Griekse en Romeinse schrijvers beschrijven paddenstoelen als bron van voedsel en als medicijn. Hippocrates schreef paddenstoelen voor als medicijn. In de middeleeuwen verandert dit doordat de paddenstoelen in verband worden gebracht met de duivel en hekserij. Dit kan verklaart worden doordat paddenstoelen ineens uit de grond verschijnen en soms zelfs in een cirkel: de zogeheten heksenkring. Ook kan het feit dat sommige paddenstoelen giftig zijn een verklaring zijn. Sinds de 16e eeuw worden paddenstoelen weer op grote schaal gegeten.

Hexenring-2
Heksenkring

Bronnen

AKERS, B.P., ET.AL., 2011. A Prehistoric Mural in Spain Depicting Neurotropic Psilocybe Mushrooms? Economic Botany 65(2):121-128.
GUERRA-DOCE, E., 2015. Psychoactive Substances in Prehistoric Times: Examining the Archaeological Evidence. Time and Mind: The Journal of Archaeology, Consciousness and Culture, Volume 8, 2015 – Issue 1, pp.91-112

VAN CALMTHOUT, M., 2017. De paddo komt terug, maar dan op recept. De Volkskrant, maandag 8 januari 2017.

Nadine Lemmers, Greetje Bijloo en Eric Duiverman

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.