De hazelaar (Corylus avellana) is de vroegste bloeier van het jaar onder de inheemse houtige gewassen in ons land. Hij kwam 10.000 jaar al voor in de eerste bossen die hier ontstonden na de laatste ijstijd. De hazelaar is een lichtminnende boom die schaduw redelijk verdraagt. De struik kan zich in hakhoutbos redelijk goed handhaven. De hazelaar behoort tot de berkenfamilie maar wordt door zijn afwijkende vruchtbeginsels en vruchten ook wel tot een afzonderlijke hazelaarfamilie gerekend. Ook de haagbeuk rekent men wel tot deze familie. Hazelaars zijn vaak meerstammig en kunnen tot vijf meter hoog worden. De noten kunnen geoogst worden van september tot november.

Corylus avellana 0001
Corylus avellana

De hazelaar komt in heel Europa voor, behalve in het hoge noorden. Ze groeien bij voorkeur op wat rijkere vochtige bodems. In Nederland komt de autochtone hazelaar vooral voor in de oostelijke helft (Drenthe en Twente) en in het zuiden op leembodems en leemachtige zandbodems.

Corylus avellana 2006-4-16
Corylus avellana

Gebruik van de prehistorie tot nu

De hazelaar heeft geprofiteerd van de invloed van de mens. Door ontbossing ontstond een meer open bos met meer licht tot in de struiklaag waardoor de bloei en groei van vruchten van de hazelaar werden bevorderd. Vanaf de steentijd worden op veel vindplaatsen en in graven resten van geroosterde hazelnoten gevonden (VAN GINKEL 2016). Het roosteren van de noten was een manier om de noten langer te bewaren. Ze werden in de steentijd op grote schaal gebruikt als vetrijke en eiwitrijke voedselbron. De hazelaars leveren hazelnoten op, deze noten zijn rijk aan vitaminen en plantaardige vetten. Uit de hazelnoten kan olie worden verkregen. Deze boom wordt ook gekweekt om zijn hazelnoten, maar de vruchten van de wilde hazelaar smaken een stuk lekkerder. De noten kunnen zo gegeten worden, maar als je ze roostert, krijgen ze een sterkere smaak. Hazelnoten kunnen in gebak eieren vervangen en maken het gebak losser van structuur. In salades, ragout en bij vlees en vis passen hazelnoten goed. Hazelnoten worden gebruikt in repen, ijs, pudding en bonbons (VAN GINKEL 2016).
Met de dikkere takken is het mogelijk wanden of omheiningen te vlechten. De nieuwe scheuten kunnen worden gebruikt als bindmateriaal. Voor de schacht van pijlen kunnen de rechte takken worden gebruikt. Voor hengels, hoepels, bezemstelen en wandelstokken is het hout zeer geschikt (VAN GINKEL 2016).

Hazelnuts
Hazelnoten

Eetbaar?

In de maanden april en mei kunnen de jonge bladeren worden geplukt en bereidt met andere planten als spinazie (FLEISCHHAUER, ET.AL., 2017, pp. 48-49). Gedroog blad van april tot augustus werd gebruikt om tabak een aroma te geven. Van februari tot april kunnen de mannelijke katjes worden geplukt, gedroogd en gemalen tot aanmengmeel of verwerkt in chutney. In september zijn de noten te verzamelen en kunnen rauw of geroosterd worden gegeten. Ook zijn de noten lekker in gebak of salade. Uit de noten is lekker olie te halen. Van de noten en alcohol is notenlikeur te maken. De vrucht smaakt notig en katjes en bladeren hebben aardachtige smaak.

Geneeskrachtige werking?

In de bladeren van de hazelaar zitten de volgende inhoudsstoffen: etherische olie en sitosterine (FLEISCHHAUER, ET.AL., 2017, pp. 48-49). In de noten zitten vette olie (essentiele vetzuren), suiker (maximaal 5%), eiwit (20%), salicylzuur, fytosterine, vitamines B1, B2 en E, calcium, mangaan, magnesium, kiezelzuur, fosfor, kalium, etc.

Als volksmedicijn zou het blad helpen bij klachten gal en lever en uitwendig bij bloedingen en aandoeningen vaatwegen (FLEISCHHAUER, ET.AL., 2017, pp. 48-49). Thee van de katjes heeft zweetafdrijvende werking. De noten zijn goed voor zenuwen en hersenen, helpen bij evenwichtstoornissen, zijn opbeurend en goed voor immuunsysteem. De olie is goed voor de huid. Uitwendig helpt een notenbrij bij oogontsteking en ontstoken wonden.

Bronnen

Inheemse bomen en struiken in Nederland en Vlaanderen. Maes B, ed. Boom, Amsterdam; 2006:119-122
VAN GINKEL, J., 2016. Blij met bomen. Het Drentse Boek, Beilen.
http://mens-en-gezondheid.infonu.nl/natuurgeneeswijze/120375-de-geneeskracht-van-hazelaar.html
Eric Duiverman & Nadine Lemmers

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.