Wat is een hunebed? Leer hier het complete verhaal!

De hunebedbouwers bouwden prachtige graven voor hun doden: de hunebedden. De hunebedden zijn stenen grafkamers in Noord-Nederland (in het bijzonder Drenthe) waarin meerdere mensen werden begraven. De overledenen kregen eten en drinken in potten mee, maar ook gereedschap, wapens en sieraden.

Naast hunebedden kenden de hunebedbouwers ook kleinere graven (vlakgraven en steenkisten) waarin meestal één dode werd begraven met dezelfde spullen. De hunebedden komen uit de nieuwe steentijd, namelijk ongeveer 5.000 jaar geleden (3.400 – 2.850 voor Christus). De Nederlandse hunebedden zijn in de periode tussen 3.400-3.200 voor Chr. gebouwd door de mensen van de Trechterbekercultuur. Zij zijn echter ook nog na die periode in gebruik gebleven, tot in ieder geval circa 2.900 voor Chr. De graven werden gebruikt tijdens vele generaties, maar niet alle doden werden bijgezet in het hunebed. Sommige doden werden begraven in een steenkist of vlakgraf. De reden weten we niet.

De details kennen we niet, want de menselijke resten zijn volledig vergaan. Wat overbleef zijn de stenen gereedschappen, de sieraden en het aardewerk dat de doden meekregen.

Een Nederlands hunebed is een kamer opgebouwd uit trilithons (twee draagstenen en een deksteen) met aan de voor- en achterzijde een sluitsteen. Aan één zijde is de kamer aangepast om toegankelijk te zijn. De toegang was afgesloten met een grote steen of houten deur. Soms lag er een steenkras om de heuvel heen. Tussen de grote draagstenen zaten kleinere stopstenen en de vloer was gemaakt van keien: de keienvloer. Wat je nu ziet is slechts een ruïne, maar in de prehistorie was het hunebed bedekt met een heuvel, waarbij je de ingang en de soms aanwezige kransstenen zou zien. Alle hunebedden in Nederland zijn ongeveer hetzelfde, maar er zijn kleine verschillen te zien in de grootte en in de ingang.

Hunebed G5 is afwijkend, namelijk een dolmen. Het kleinste hunebed D22 staat in Bronneger en heeft maar twee dekstenen, het grootste is te vinden in Borger en heeft er niet minder dan negen. En dan is er nog het zogeheten langgraf in Emmen, dat bestaat uit twee kleine hunebedden die omgeven zijn door een ovale steenkrans met een diameter van 40 m.

De naam hunebed zou afstammen van het oude Drentse woord “huyne” voor reus, en bed oftewel bed van reuzen. De naam wordt al gebruikt door dominee Picardt in de 17e eeuw.Hij schrijft over het feit dat de hunebedden in Drenthe gebouw zijn door reuzen. Ook Titia Brongersma gebruikt de naam hunebed tijdens de eerste opgraving.

In Nederland waren minstens 82 hunebedden, er zijn nu nog 54 hunebedden te zien. Van deze hunebedden liggen er 52 in Drenthe en 2 in Groningen. Van de verdwenen hunebedden liggen er 20 in Drenthe, 5 in Groningen, 2 in Overijssel en 1 in Friesland. De nummering van de hunebedden is gedaan van Noord naar Zuid en de letter staat voor de provincie waar het hunebed in ligt.

Door Nadine Lemmers & Marlous Coers