Stonehenge ligt in de buurt van Salisbury in het zuiden van Engeland. Het is het meest tot de verbeelding sprekende prehistorische monument op aarde. Iedereen kent het en wil er wel een keertje naar toe. Meer dan een miljoen bezoekers per jaar aanschouwen dit prachtige bouwwerk. Nog altijd wordt er onderzoek gedaan in en om Stonehenge en jaarlijks komt er wel weer een nieuw wetenschappelijk inzicht bij. Het verhaal van Stonehenge in Engeland, het bekendste megalithische bouwwerk ter wereld, is nog lang niet ten einde.

stonehenge engeland

Voor Stonehenge 

Een groot gedeelte van het zuiden van Engeland was in de prehistorie bos behalve het kalklandschap waar nu Stonehenge staat. Dit was een bosloos landschap en wellicht was dat ook de reden dat juist deze plek is gekozen om als rituele plek te dienen.

De oudste bewijzen van menselijke activiteit bij Stonehenge komen uit het mesoliticum tussen 8.500 en 7.000 v.Chr. Verkleuringen in de bodem duiden op totempalen of iets dergelijks.

Voordat Stonehenge werd gebouwd zijn er in het gebied (rond 3.500 v.Chr.) diverse andere monumenten gebouwd waaronder een afgebakend langwerpig gebied (enclosured causeway) van honderden meters dat er uitziet als een renbaan voor paarden (maar dat was het niet want paarden waren er nog niet), een paar hunebedachtige monumenten (long burrows) en een paar aardwerken (langwerpige heuvels gemaakt van aarde). Het gebied had dus al een bijzondere betekenis in die tijd. Vanwege deze betekenis was het logisch om Stonehenge juist op deze locatie te bouwen.

stonehenge engeland

Het begin van Stonehenge in Engeland

Stonehenge is niet in een keer gebouwd. Het is stap voor stap groter geworden. Het kent allerlei stadia. Het oudste stadium (ongeveer 3.000 v.Chr) is een greppel in de vorm van een cirkel met aan beide kanten een verhoging. Het heeft een diameter van 100 meter en kent twee ingangen. Gedacht wordt dat er binnen de cirkel houten constructies hebben gestaan. Daarnaast zijn 56 gaten gevonden waarin waarschijnlijk houten palen of stenen hebben gestaan. Er zijn binnen de cirkel 64 crematieplekken gevonden met in totaal resten van 150 mensen. Het was in die tijd de grootste begraafplaats van Groot Brittannie.

stonehenge engeland

De eerste stenen van Stonehenge

Rond 2.500 v.Chr. zijn de eerste stenen neergezet. Er werden twee soorten stenen gebruikt. De zogenaamde ‘sarsens’ en de ‘bluestones’. De ‘sarsens’ zijn de grote zandstenen aan de buitenkant, de ‘bluestones’ zijn de kleinere stenen aan de binnenkant. De zandstenen komen uit de directe omgeving, de blauwe vulkanische stenen niet. De blauwe stenen komen zelfs helemaal uit Wales. Die zijn waarschijnlijk over land en per boot naar Stonehenge gebracht. Een ongelofelijke prestatie. De grote zandstenen (sarsens) zijn in twee concentrische cirkels aan de buitenzijde neergezet, de blauwe stenen er tussen in. De blauwe stenen zijn een paar honderd jaar later in een andere volgorde neergezet.

In de zogenaamde derde fase, in de overgang van het 3e naar het 2e millennium v.Chr. werden twee hoefijzervormige rijen geplaatst van tachtig blauwe stenen. De spectaculairste fase vond plaats in de 16e of 15e eeuw v.Chr.: toen werden de blauwe stenen vervangen door dertig grote stukken zandsteen uit de nabije omgeving. Ze werden in een kring opgesteld en voorzien van liggers van hetzelfde zandsteen. Met zo’n veertig blauwe stenen werd een binnencirkel gevormd. Daarbinnen verrees een hoefijzer van vijf ca. 7 meter hoge dubbele stenen met een deksteen erop. In het brandpunt van de constructie lag een platte ‘altaarsteen’, die door een hoefijzer van blauwe stenen was gescheiden van de hoge steenopstelling. Astronomen ontdekten dat met behulp van het bouwwerk zonsverduisteringen konden worden voorspeld.

In dezelfde tijd is een brede weg aangelegd die Stonehenge verbindt met de rivier de Avon.

stonehenge weg
Locatie waar de brede weg naar de rivier de Avon lag. Nu lopen er slechts schapen.

Woodhenge

Niet ver van Stonehenge ligt Woodhenge. Deze is gebouwd in 2.300 v.Chr. Het is pas ontdekt in 1925. Dit is een vergelijkbaar monument als in de beginfase van Stonehenge. Er stonden constructies binnen de cirkel gemaakt van houten palen met daarbovenop waarschijnlijk een houten dak. Doordat alles van hout was is er helaas weinig van bewaard is gebleven. Tegenwoordig zijn op de plekken waar de houten palen hebben gestaan betonnen paaltjes neergezet. Stonehenge en Woodhenge waren waarschijnlijk op de een of andere manier met elkaar verbonden. Een theorie is dat Stonehenge werd gebruikt voor voorouderverering en werd  gebruikt voor astronomische doeleinden terwijl Woodhenge werd gebruikt om de toekomst en het leven te vieren. In en om Woodhenge zijn veel botresten gevonden van dieren. Dit kan duiden op grote feesten waar veel gegeten werd.

woodhenge engeland
Woodhenge. De betonnen paaltjes geven aan waar ooit de houten palen hebben gestaan.

De bronstijd en de komst van de Beakerculture

Rond 2500 v.Chr. kwam de Beakerculture (bij ons bekend als het Klokbekervolk) naar Engeland. Dit volk kwam vanuit het tegenwoordige Nederland en Belgie en stak de zee over. Dat was het moment dat er in prehistorisch Brittannie veel gebeurde. Het is door nieuw onderzoek bekend dat het merendeel van de oorspronkelijke bevolking is verdwenen. Waardoor dat kwam is nog een raadsel. Zie ook een ander artikel dat hierover geschreven is in het Hunebednieuwscafe. We zien vanaf 2400 v.Chr. vele graven, vooral grafheuvels, van deze nieuwe cultuur. Het gebied blijft dus een bijzondere plek.

Stonehenge werd daarna niet meer veel gebruikt. We zien wel dat er in de Romeinse tijd weer belangstelling komt. Er zijn veel artefacten gevonden uit de Romeinse tijd. Welke betekenis zij eraan gaven is niet geheel duidelijk.

Tot aan de Middeleeuwen lag het monument rustig in het landschap. Het had ongetwijfeld een betekenis want je zag het monument van verre maar het is onduidelijk welke betekenis dat was. Vanaf de 14e eeuw wordt er weer over Stonehenge geschreven en dat gaat tot op de dag van vandaag door.

stonehenge engeland

Rituelen

Stonehenge heeft voor veel mensen nog altijd een belangrijke betekenis. Er worden diverse rituelen uitgevoerd waaronder de beroemde zonnewende op 21 juni. Op de langste dag van het jaar komen duizenden mensen naar Stonehenge om de zonsopkomst te bewonderen. Op dat moment zijn er diverse hedendaagse druiden die hier hun rituelen uitvoeren.

Bezoekerscentrum

Naast Stonehenge is een nieuw bezoekerscentrum. Het laat op een prachtige manier het verhaal achter Stonehenge zien. Je kunt vanaf hier gemakkelijk de omgeving verkennen. Via wandelpaden zijn de diverse monumenten in de omgeving te zien.

Meer informatie over het bezoekerscentrum zie http://www.thestonehengetour.info/stonehenge-visitor-centre

Adres: Amesbury, Salisbury SP4 7DE, Verenigd Koninkrijk

stonehenge engeland

stonehenge engeland

Op Youtube staan een aantal interessante documentaires over Stonehenge. Hieronder ziet er een aantal.

Vorig artikelRondleiding “5.000 jaar Design”
Volgend artikelRondleiding museum en het grootste hunebed van Nederland
Harrie Wolters is algemeen directeur van het Hunebedcentrum.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.