Tot het geslacht Teunisbloem (Oenothera) behoren zo’n 125 soorten die van nature te vinden zijn in Noord- en Zuid-Amerika. Inmiddels zijn deze eenjarige, tweejarige of vaste planten ook in Nederland in de natuur te vinden, namelijk: Grote teunisbloem (Oenothera glazioviana), Middelste teunisbloem (Oenothera biennis), Kleine teunisbloem (Oenothera parviflora), Zandteunisbloem (Oenothera deflexa) en Duinteunisbloem (Oenothera oakesiana). De Grote teunisbloem is te vinden in het Oertijdpark.

De naam Oenathera is een samenstelling van Oudgriekse woorden oeno (ezel) en thera (vangen en achtervolgen). De naam zou verwijzen naar het gebruik van de giftigheid in dieren, waaronder ezels, te vangen. De Nederlandse naam Teunisbloem wijst op het moment van bloei, namelijk de naamdag van Sint Antonius van Padua.

De teunisbloemen zijn pioniers en dus te vinden langs wegen, ruigtes, spoorwegen en duinen op voedselarme gronden. Het bladrozet is het eerste jaar van de teunisbloem waarbij de wortel wordt gevormd. Het tweede jaar krijgt de teunisbloem de stengel met bloemen. Veel soorten bloeien van juni tot november met gele bloemen, maar sommigen met rode, roze of witte bloemen. Sommige teunisbloemen bloeien in de avond of de nacht.  De zaden rijpen van augustus tot november.

Gebruik van vroeger tot nu

De zaden worden gebruikt voor het winnen van de teunisbloemolie. De olie is gewenst door de hoge concentratie aan onverzadigde vetzuren (gamma-linoleenzuur oftewel omega 6 vetzuur). De olie zou ontstekingsremmend werken. De bladeren zijn tijdens WOII gebruikt als tabak. De teunisbloemtak kan worden gebruikt als tak bij de handboor voor het maken van vuur.

Eetbaar?

Van de tweejarige teunisbloem zijn de bloemen, bloemknoppen, zaden, jonge bladeren en wortel eetbaar. Vanaf de herfst of winter in het eerste jaar kan de wortel worden geoogst. De wortels worden in het Frans door hun kleur en smaak ook wel jambon vegetal genoemd. De wortels zijn eetbaar zolang de bloemscheuten er nog niet zijn. Deze wortels kan je rauw raspen en toevoegen aan de salade, maar ook als aardappels bereiden in ovenschotels en stoofpotten of als bijgerecht serveren. Ook kan je de wortels kort koken en toevoegen aan de salade (FLEISCHHAUER, ET.AL., 2017, p. 75).

De (jonge) bladeren zijn voor de bloei eetbaar in de maanden april tot juni. De (jonge) bladeren kunnen in repen rauw toegevoegd aan een salade of gestoofd als spinazie en toevoegen aan salade, stoofpot of als bijgerecht serveren (FLEISCHHAUER, ET.AL., 2017, p. 75).

Jonge bloemstengels kunnen in april tot juni geplukt worden en bereid als roerbakgroente of geschild rauw in salade. In juni tot september zijn de bloemknoppen te eten als een delicatesse in de salade of in olie in te maken als antipasti. De bloemen zijn eetbaar in salades en andere gerechten. De bloemen kunnen worden gesuikerd, maar zijn ook zo decoratief (FLEISCHHAUER, ET.AL., 2017, p. 75).

De groene vruchten in augustus en september kunnen worden geschild en rauw gegeten, maar ook als roerbakgroente worden bereid. De uitgerijpte en olierijke zaden kunnen in koekjes worden verwerkt net als sesamzaad (FLEISCHHAUER, ET.AL., 2017, p. 75). Rijpe zaden zijn een superfood. Kneus de zaden met een vijzel zodat alle gezonde stoffen beter opneembaar zijn. De olie bevat veel van het gamma-linoleenzuur wat het een onmisbaar medicijn maakt voor mensen die linolzuur niet in deze stof kunnen omzetten. Verder werkt de olie net als linolzuur cholesterolverlagend.

De smaak lijkt op snijbiet, maar milder. De wortels hebben een smaak dat vergelijkbaar is met schorseneren (FLEISCHHAUER, ET.AL., 2017, p. 75).

Medicijn?

De bladeren van de plant heeft de volgende inhoudsstoffen: flavonoiden, oenotherine, slijmstoffen, looistoffen, suiker, hars en fytosterolen. De olie bevat vetzuren, waaronder de eerder genoemde gamma-linoleenzuur.

Olie en extracten van de teunisbloem hebben een krampoplossende en bloedreinigende werking. De siroop van bladeren en bloemen wordt gebruikt bij kinkhoest, astma, maag- en darmproblemen. De olie wordt in- en uitwendig gebruikt bij hoge bloeddruk, verlagen van cholesterolwaarden, ezeem, acne, artritis, leverschade en neurodermitis (FLEISCHHAUER, ET.AL., 2017, p. 75).

Teunisbloem bladrozet in de winter

Grote teunisbloem

In Nederland is deze soort teunisbloem vanaf de 19e eeuw bekend. Eerst als tuinplant maar inmiddels komt hij ook in de natuur voor. Met gele bloemen bloeit de teunisbloem van juni tot oktober.

Bronnen

FLEISCHHAUER, S.G., ET.AL., 2017. Eetbare Wilde Planten. Schildpad Boeken, Workum.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.