Zaden van karwij.
Zaden van karwij.

Onderzoek naar plantaardige resten binnen de archeologie heet archeobotanie. Archeobotanie is te verdelen in pollenanalyse (palynologie), hout(skool)onderzoek, kiezelwierenonderzoek (diatomeeënonderzoek) en macrorestenonderzoek. In de archeologie spelen met name macrorestenonderzoek en pollenanalyse de hoofdrol. In dit artikel gaan we verder in op hout(skool)onderzoek aangezien de andere twee al eerder zijn besproken in artikelen.

Hout met duidelijke jaarringen.
Hout met duidelijke jaarringen.

Hout(skool)onderzoek

Bij onderzoek naar hout kan worden gekeken naar welke soort boom is gebruikt en dit kan iets zeggen over het landschap in de omgeving of uit welk gebied het hout afkomstig is. Aan de hand van dendrochronologie kan iets worden gezegd over de kapdatum, het gebied van oorsprong en de groeiomstandigheden. Houtskool kan op dezelfde manier worden onderzocht, maar is lastiger te determineren door vervorming en fragmentatie. Beide vondstcategorieen bieden de mogelijkheid voor datering met behulp van C14-methode.

Houtskool.
Houtskool.

Macrorestenonderzoek

Bij macro-botanisch onderzoek wordt naar alle onderdelen van de plant gekeken: stengels, wortels, bladeren, vruchten en met name zaden. Onderzoek kan een beeld geven van de vegetatie, maar ook over het dieet van de mens. Ondanks de kwetsbaarheid kunnen plantenresten bewaard blijven, denk aan speciale omstandigheden: in het grondwater, gemineraliseerd, verkoold, in zout of permafrost.

Graan.

Stap voor stap

Stap 1. Onderzoek voorbereiden

Voorafgaand aan het archeologisch onderzoek wordt opgeschreven op welke manieren onderzoek wordt gedaan, bijvoorbeeld waarvan worden monsters genomen, hoe wordt dit gedaan en in welke hoeveelheden. Vaak worden al bepaalde vraagstellingen aan het onderzoek ten grondslag gelegd dat zorgt voor een bepaalde aanpak van bemonstering. Uit grondsporen worden monsters verzameld. Archeologen kunnen vragen opstellen over het gebruik van land of locaties, het verbouwen en opslaan van gewassen envoedingspatronen.

Stap 2. Voorbereiden van monsters voor de specialist

Monsters worden verder verwerkt in het laboratorium. De eerste stap is de monsters zeven over verschillende zeven varierend van maaswijdte van 0,5 tot 2 mm. Houtskoolresten en verkoolde plantenresten worden verzameld doordat deze gaan drijven doordat ze zeer licht zijn (flotatietehniek). Met deze techniek wordt het materiaal met behulp van een krachtige straal gescheiden van zand. De zeefresiduen worden bewaard voor de specialist en indien nodig wordt het materiaal behandeld met een conserveermiddel.

Stap 3. Specialistisch onderzoek

De specialist gaat de plantenresten met behulp van een (binoculaire) stereomicroscoop determineren. Voor dit type onderzoek worden de vergroting 5 tot 50 maal gebruikt. De specialist probeert op soort de planten te determineren. De specialist maakt onderscheid tussen wilde planten en gebruiksplanten. Wilde planten geven een beeld van de vegetatie in de omgeving. Gebruiksplanten geven aan hoe de mens leefde en hoe de voedselpatronen eruit zagen. De gecultiveerde gebruiksplanten zijn gedomesticeerde planten die van nature niet voorkomen, denk aan granen en peulvruchten. Ongecultiveerde gebruiksplanten komen van nature voor en worden verzameld en gebruikt door de mens, denk aan wilde groenten, vruchten, noten en kruiden.

Na determinatie worden de macroresten in buisjes met stop bewaard. De specialist kan de buisjes opnieuw onderzoeken indien nodig. Onderzoeksresultaten worden geschreven en gepubliceerd waarbij tabellen en afbeeldingen worden gebruikt. Vaak wordt de publicatie een hoofdstuk binnen het archeologisch rapport of de archeologische publicatie.

Zaden goudsbloem.

RADAR

Via een database, RADAR , zijn alle publicaties van archeobotanisch onderzoek binnen Nederland te vinden. De naam is een afkorting voor Relational Archaeobotanical Database for Advanced Research (RADAR).

Bronnen

Wikipedia

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.