Zwaardvechten is al zo oud als de weg naar Rome. Alhoewel… Het is al veel ouder, want de eerste zwaarden kennen wij al uit de bronstijd. In dit artikel zal kort worden stilgestaan bij de (Nederlandse) zwaarden uit de prehistorie waarna er uitgelegd wordt welke techniek er komt kijken bij het daadwerkelijke zwaardvechten.

Zwaarden uit de prehistorie

Zwaarden zijn hele oude wapens. Deze wapens zijn ontstaan uit dolken waarvan het blad steeds langer werd. Het eerste zwaard kent zijn oorsprong in Turkije, dit zwaard werd vervaardigd uit koper en is rond 2.200 voor Christus vervaardigd.

Copper sword from Beth Dagan near Jaffa 2400-2000 BC
Afb. 1. Het koperen zwaard van zo’n 2.200 v. Chr.

Het oudste zwaard uit de Nederlandse geschiedenis komt uit het graf van de Hoofdman van Drouwen, en is dus op zo’n 3 kilometer afstand van het Hunebedcentrum gevonden. Dit zwaard is vervaardigd uit brons, een legering van koper en tin. De bronzen zwaarden waren vaak niet langer dan 90 centimeter, dit vanwege het feit dat een zwaard wel een klap moest kunnen incasseren zonder krom te buigen.

zwaardvechten2e
Afb. 2. Het bronzen zwaard van de Hoofdman van Drouwen (getekend door Jouke Nijman).

In de ijzertijd kwam het gebruik van zwaarden pas echt om gang, dit omdat het in Nederland gemakkelijker was om aan ijzer te komen, dan om aan brons te komen. En dat is ook een belangrijk punt geweest in de geschiedenis. Want een ijzeren zwaard was niet zo gemakkelijk te verbuigen als een bronzen exemplaar. En een ander voordeel is dat een ijzeren zwaard kon worden gesmeed tot een nieuw scherp exemplaar.

De anatomie van het zwaard

Voordat iemand daadwerkelijk kan zwaardvechten, is het wenselijk om iets meer over het zwaard zelf te weten. Een zwaard is vooral bedoeld om te snijden of misschien te hakken, maar een zwaard kan ook gebruikt worden als steekwapen.

zwaardvechten3
Afb. 3. De anatomie van het zwaard

Het zwaard heeft een kling (het blad) dat aan twee kanten kan snijden. Om ervoor te zorgen dat het zwaard gemakkelijk te hanteren is, is het gedeelte onder de pareerstang even zwaar als de kling. Dit contragewicht komt vooral door de pommel, welke aangepast wordt aan het gewicht van de kling. De grip is er om het zwaard te hanteren, dit kan met een hand, maar wanneer het zwaard erg lang en zwaar is kan de grip ook met twee handen worden vastgehouden.

Zwaardvechten vandaag de dag

Tegenwoordig is zwaardvechten niet iets dat van belang is in oorlogsvoering. Maar dat neemt niet weg dat er nog steeds mensen zijn die zwaardvechten. Dit wordt vaak gedaan door reenactors, in films of als hobby. Maar daarbij is zwaardvechten niet langer een strijd om leven en dood, zoals dit vroeger wel het geval was. Voorzichtigheid is zeker geboden bij het moderne zwaardvechten, omdat een zwaard nog steeds als wapen kan functioneren. Daarom worden hieronder de vier basisslagen van zwaardvechten uitgelegd.

De basis van zwaardvechten: slag 1

Bij zwaardvechten wordt uitgegaan van een rechtshandige zwaardvechter. De eerste slag bij het zwaardvechten komt van boven de rechterschouder, waarbij het zwaard met een zwaaiende beweging naar de linker heup wordt gebracht.
Op de afbeelding hieronder ziet u een zwaardvechter zoals deze tegenover de ik-persoon staat, deze pakt zijn zwaard dus ook met zijn rechterhand om een tegenbeweging te kunnen maken.

zwaardvechten4
Afb. 4. Zwaardvechter Bertram die zijn zwaard in de eerste positie heeft.

De basis van zwaardvechten: slag 2

De tweede slag komt van boven de linkerschouder, waarbij het zwaard met een zwaaiende beweging naar de rechterheup wordt gebracht.
Op de afbeelding hieronder ziet u een zwaardvechter zoals deze tegenover de ik-persoon staat, deze pakt zijn zwaard dus ook met zijn rechterhand om een tegenbeweging te kunnen maken.

zwaardvechten5
Afb. 5. Zwaardvechter Bertram die zijn zwaard in de tweede positie heeft.

De basis van zwaardvechten: slag 3

De derde slag komt bij de rechterheup vandaan, waarbij het zwaard met een zwaaiende beweging naar boven de linkerschouder wordt gebracht.
Op de afbeelding hieronder ziet u een zwaardvechter zoals deze tegenover de ik-persoon staat, deze pakt zijn zwaard dus ook met zijn rechterhand om een tegenbeweging te kunnen maken.

zwaardvechten6
Afb. 6. Zwaardvechter Bertram die zijn zwaard in de derde positie heeft.

De basis van zwaardvechten: slag 4

De vierde slag komt bij de linkerheup vandaan, waarbij het zwaard met een zwaaiende beweging naar boven de rechterschouder wordt gebracht. Wanneer deze slag is afgerond is de zwaardvechter weer op het beginpunt van de eerste slag aangekomen.
Op de afbeelding hieronder ziet u een zwaardvechter zoals deze tegenover de ik-persoon staat, deze pakt zijn zwaard dus ook met zijn rechterhand om een tegenbeweging te kunnen maken.

zwaardvechten7
Afb. 7. Zwaardvechter Bertram die zijn zwaard in de vierde positie heeft.

Verdediging met een schild

Om de slagen van het zwaard van de tegenstander te kunnen afweren wordt er gebruik gemaakt van een schild. Schilden wisselen van vorm en grote, maar het basisprincipe van het schild blijft hetzelfde. Een schild heeft vaak 1 of 2 handvatten, indien er twee zijn moet de hand met arm door het meest linker gat gestoken worden, de rechter dient daadwerkelijk als handvat. Net zoals bij een schild met een handvat. Dit handvat wordt in de vuist gesloten en de duim wordt op het handvat geplaatst.

zwaardvechten8
Afb. 8. Zwaardvechter Bertram laat zien hoe een schild vastgehouden moet worden.

Vechten met een tegenstander

Na het oefenen van de slagen is het moment daar om met een tegenstander te gaan zwaardvechten. Het is voor de veiligheid wel de bedoeling om elkaar niet te willen verwonden, daarom kunnen de vier basisslagen van het zwaardvechten worden nagevolgd. Deze kunnen veilig met een tegenstander worden uitgevoerd wanneer er afgesproken wordt welke slag gedaan wordt. Voor het oefenen van het vechten, kan de standaard slag-volgorde van 1-2-3-4 worden aangehouden, maar wanneer beide partijen het vechten onder de knie hebben kunnen willekeurige reeksen gemaakt worden zoals: 3-2-4-1 of 1-4-1-3-2 of 1-4-2-4-3-2-4. Deze reeksen kunnen zo lang worden als beide partijen willen en zo ziet het zwaardvechten er ook nog spannend uit! In de afbeeldingen hieronder is te zien hoe het zwaardvechtschema van 1-2-3-4 eruit ziet wanneer er twee personen tegenover elkaar staan.

zwaardvechten9
Afb. 9. Twee zwaardvechters die vanuit de eerste positie hun zwaard vast hebben.
zwaardvechtena
Afb. 10. Twee zwaardvechters die vanuit de tweede positie hun zwaard vast hebben.
zwaardvechtenb
Afb. 11. Twee zwaardvechters die vanuit de derde positie hun zwaard vast hebben.
zwaardvechtenc
Afb. 12. Twee zwaardvechters die vanuit de vierde positie hun zwaard vast hebben.

Zwaardvechten bij het Hunebedcentrum

Bij het Hunebedcentrum wordt gebruik gemaakt van middeleeuwse zwaarden, vanwege het feit dat deze de handen van de zwaardvechters beter beschermen dankzij de pareerstang. Ook zijn de zwaarden die gebruikt worden bot, zodat er geen accidentele snijwonden kunnen ontstaan, maar dit neemt niet weg dat er nog steeds voorzichtig moet worden omgegaan met een zwaard. En voordat iemand een ijzeren zwaard in handen krijgt, zal deze eerst even met een houten exemplaar mogen oefenen. Dit oefenen met een houten zwaard is zodat de zwaardvechter een idee krijgt van wat een zwaard doet en hoe er mee op gegaan moet worden.

Mocht u ook zwaardvecht les willen krijgen op het Hunebedcentrum, dan kan dit! In diverse arrangementen is zwaardvechten als optie te boeken. Mocht u hier vraag naar hebben dan kunt u mailen naar communicatie@hunebedcentrum.nl.

zwaardvechtend

Dankwoord

Het Hunebedcentrum wil hun dank uitspreken richting Sebastiaan Pelsmaeker van het bedrijf ARRE, voor het vervaardigen van de oefenzwaarden waarmee gewerkt wordt bij het Hunebedcentrum.
Ook willen wij onze dank uitspreken aan Jouke Nijman, die de prachtige illustratie van het bronzen zwaard verzorgd heeft.
Daarnaast wil het Hunebedcentrum haar dank uitspreken richting Bertram Knoop en Tim Lassche, de heren die als reenactors uit de ijzertijd mee hebben gewerkt aan de foto’s die gebruikt zijn in dit artikel.

Auteur: Sabine van Wijk

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.