tagarpdosen

Inleiding

Wanneer de megalithische monumenten van Skåne, Zweden of zelfs geheel Scandinavië ter sprake komen, zijn de Stenen van Ale – Ales Stenar in het Zweeds – al snel onderwerp van gesprek. In zekere zin is dat terecht: dit magnifieke monument maakt op zijn bijzondere locatie een onvergetelijke indruk. Tegelijkertijd sneeuwt hierdoor de aandacht voor de andere prehistorische bouwwerken in Zuid-Zweden wat onder. Skåne kent zoveel meer moois. Tijd voor een nader onderzoek.

Het landschap

‘Skåne is net Denemarken’. Niet zelden word je goed bedoeld bijna ‘gewaarschuwd’ als je vertelt over een bezoek aan de zuidelijkste provincie van Zweden. In cultureel opzicht klopt het overigens wel, Skåne behoorde tot 1658 tot de Deense kroon. Ook landschappelijk gezien zit er wat in: de glooiende graanvelden en de oude witte kerkjes doen bij uitstek Deens aan. Zelfs het dialect heeft invloeden van het buurland. Hoe noordelijker je komt, hoe ‘Zweedser’ het landschap: de kliffen van Kullaberg bijvoorbeeld, of de uitgestrekte bossen van Söderåsen en de massieve Stenshuvud die als een kaap in zee uitsteekt. Maar ook elders is Skåne gevarieerd en aantrekkelijk. De regio Österlen in het zuidoosten is bijzonder lieflijk en schilderachtig door de heuvels, de kleine dorpjes en de verspreid liggende boerderijen. Liefhebbers van de prehistorie komen hier goed aan hun trekken. Verstrooid over het landschap zijn hunebedden, grafheuvels, steencirkels en andere monumenten te vinden. Het is soms wel even zoeken: lang niet allemaal zijn ze aangeven op bewegwijzering of voorzien van een informatiepaneel. Wel staan ze meestal vermeld op de uitstekende Zweedse Terrängkarten, die zoals veel topografisch materiaal onder een open-datalicentie gratis te downloaden is. Plaatsen van historische betekenis, waaronder de megalieten, staan met een ‘Runen R’ aangegeven. In dit artikel geven we van elk monument een korte beschrijving, geschiedenis van onderzoek en restauratie, de route en tips voor een bezoek. Met het officiële monumentnummer en de coördinaten kun je aan de slag met je eigen research. De website https://app.raa.se/open/fornsok/ is hiervoor een uitstekend startpunt.

Allemansrätten

Het is een typisch Scandinavisch goed: het allemansrecht of allemansrätten in het Zweeds. Het is het gewoonterecht om particuliere grond te kunnen betreden zolang er geen schade wordt aangericht aan de natuur of landbouwgewassen. Bij een zoektocht naar megalithische monumenten in Zweden komt dit recht bij uitstek van pas. Niet zelden moet je enkele honderden meters over bouwland wandelen om bij een hunebed of steencirkel te komen. Of beland je bij je zoektocht ineens op een particulier erf, waar je overigens vaak till fots van harte welkom bent. Laat je daarom hierdoor niet afschrikken: de Zweden zijn het gewend en bovendien vaak zeer vriendelijk en behulpzaam als je uitlegt wat het doel van je aanwezigheid op hun land is.

Steencirkels en steenschepen

De meeste steencirkels in Skåne hebben een scheepsvorm en worden over het algemeen gedateerd in de brons- of ijzertijd. De oriëntatie, vorm en grootte varieert sterk en over het doel van de schepen wordt nog altijd stevig gediscussieerd. De meest gangbare opvatting is dat de schepen grafmonumenten zijn, waarbij het schip de overledene hielp om zijn reis naar het dodenrijk te maken. Andere onderzoekers doen hun best om een verband te zoeken met de opkomst en ondergang van hemellichamen. In sommige gevallen is er een relatie tussen een cirkel en een nabijgelegen grafheuvel. Het meest toonaangevende schip in Skåne is ongetwijfeld de Ales Stenar, ‘Stenen van Ale’ bij het kleine havenplaatsje Kåseberga. Hoewel dit monument een omvang en uitstraling heeft die uniek is, zijn ook de overige steencirkels in de regio – hoe verschillend ook – een bezoek meer dan waard.

Stenen van Ale (Ales Stenar, Valleberga 20:1)

Coördinaten: 55.382500 N, 14.054300 E

Het klimmende pad vanaf de parkeerplaats in het kleine vissersplaatsje Kåseberga bouwt de spanning al behoorlijk op. Bij de informatiepanelen is er van het enorme monument nog niets te zien, maar zodra je door het toegangshek loopt en de weidsheid van het plateau betreedt verschijnen de stenen achter de glooiing. De Stenen van Ale (Ales Stenar) vormen een enorm steenschip met een lengte van 67 meter en een maximale breedte van 19 meter. Het schip bestaat uit 59 staande stenen, waarvan sommige tot bijna 2 ton wegen. Het monument ligt op een plateau van 37 meter hoog dat uitkijkt over de Oostzee. Het doel en de datering van de Stenen heeft geleid tot een verhitte discussie. C14-analyses geven niet direct uitsluitsel over de bouwtijd: er is zowel materiaal van 5500 als 1400 jaar oud aangetroffen op de locatie. De jongste datering wordt over het algemeen aangenomen als de meest waarschijnlijke – het einde van de ijzertijd in Scandinavië. Het schip kan zijn opgericht als grafmonument, of als herinnering aan de bemanning van een schip dat is vergaan op zee. Andere onderzoekers, met Bob Lind als bekendste voorstander, prefereren een vroegere datering in de jonge steentijd. Het schip zou bewust zijn georiënteerd op de opkomst en ondergang van de zon op de datum van de equinoxen en zonnewendes en dus als een soort kalender hebben dienstgedaan. Het is mooi dat beide theorieën aandacht krijgen op de informatiepanelen bij het monument. Het laat de keuze bij de bezoeker, die met open vizier het steenschip kan bekijken en er zijn eigen ideeën over kan ontwikkelen. Misschien draagt dat juist bij aan de mysterieuze, ondoorgrondelijke uitstraling van de Stenen van Ale. Het monument kan overigens rekenen op een dikke 300.000 bezoekers per jaar: bezoek het schip in het seizoen dus zo vroeg of laat mogelijk om de sfeer van de plek optimaal op je te kunnen laten inwerken.

Ales Stenar
Ales Stenar

Stenhed (Östra Herrestad 1:1)

Coördinaten: 55.539920 N, 14.150710 E

Een tweede steenschip vinden we ruim een kilometer ten westen van Gärsnäs. Het schip is lastig te zien vanaf de weg: parkeer langs de beek bij de Rogavadsmölla en wandel vervolgens een honderd meter het veld in richting het zuiden. De indrukwekkende cirkel heeft een omvang van 52 bij 14 meter en heeft net als de Stenen van Ale een noordwest-zuidoostoriëntatie. Het schip bestaat uit 30 stenen, in het zuidoostelijk deel liggen nog enkele stenen in een rij en van twee stenen is de oorspronkelijke locatie teruggevonden. Het schip is nooit onderzocht, maar dergelijke steencirkels dateren over het algemeen uit de brons- of ijzertijd. Een tweede schip hier in de omgeving is op oude kaarten weergegeven, maar inmiddels verdwenen.

stenhed
stenhed

Ängakåsen (Södra Mellby 43:1)

Coördinaten: 55.681310 N, 14.242560 E

Een paar kilometer ten noorden van het nationale park Stenshuvud bevindt zich vlakbij het plaatsje Kivik (spreek uit: ‘sjiewiek’) een grafveld met een aantal zeer bezienswaardige historische monumenten. Langs de weg parkeren is hier lastig: het makkelijkst is de auto neer te zetten bij het 500 meter westelijker gelegen Kungagrav waar een ruime parkeergelegenheid voor handen is. Het meest opvallende monument in dit veld is een steenschip van maar liefst 60 bij 8.5 meter en een west-oostoriëntatie. Het schip bestaat uit 30 staande stenen en twee stenen die het monument als het ware in tweeën delen. Iets ten noorden hiervan vinden we een steencirkel van 23 meter doorsnede bestaande uit stenen van ongeveer 30 centimeter hoog. Binnen de cirkel zijn één staande steen en verschillende andere stapels stenen opgesteld. Verspreid op het terrein vinden we nog talloze andere stenen in min of meer cirkelvormige of rechthoekige vorm. Een fascinerende en prachtige locatie die het waard is te bezoeken.

angakasen
angakasen

Hunebedden en andere grafmonumenten

De hunebedden in Skåne zijn vooral ganggraven waarbij de grafkamer te bereiken via een smalle gang die veelal in oostelijke richting gelegen is. De dekheuvel die de graven vroeger afdekte is bij enkele hunebedden bewaard gebleven en de meeste megalieten zijn goed gerestaureerd en onderzocht. Vanwege het ontbreken van uitgebreide bossen in dit deel van Zweden zijn de monumenten meestal al van vrij grote afstand te zien. Wel is het vaak nodig een kleine wandeling te maken over particuliere akkers. Dit is eenvoudiger als er nog geen gewassen op de velden staan, let hier dus op bij het plannen van je bezoek.

Trollasten (Stora Köpinge 20:1)

Coördinaten: 55.465458 N, 13.950174 E

Deze in de jaren 1960 door de beroemde regioarcheoloog Märta Strömberg gerestaureerde dös is opvallend gelegen in een grote akker net ten oosten van de spoorlijn van Tomelilla naar Ystad. Het monument is te bereiken via het pad parallel aan het spoor, gevolgd door een wandeling van ongeveer 200 meter over het land. De veelhoekige kamer van het hunebed is omgeven door zes stenen die voor de helft ingegraven zijn. De granieten deksteen heeft een doorsnede van 3 meter en is 1.4 meter hoog. Een klein portaal in het zuiden bestaat uit twee zijstenen, maar de deksteen is hier verdwenen. Naast begravingen zijn in het hunebed werktuigen, aardewerk, metalen voorwerpen en 27 barnstenen kralen gevonden. Hou er rekening mee dat het megalithische monument mogelijk moeilijk te bereiken is als er gewassen op het land staan.

trollasten
trollasten

Ingelstorp (Ingelstorp 10:1)

Coördinaten: 55.435900 N, 14.018000 E

Dit deels beschadigde ganggraf ligt in een akker vlak naast een boerderij aan de weg ten westen van Ingelstorp. Ook hier is een korte wandeling over particulier terrein noodzakelijk, de auto kan eenvoudig langs de weg geparkeerd worden. Het graf bestaat uit zes stenen die een nagenoeg ronde kamer vormen van bijna 3 meter doorsnede. Van de in oostelijke richting gelegen gang resteren twee zijstenen. Aan de noordzijde is een overblijfsel van de oorspronkelijke dekheuvel te zien, de rest is verdwenen. Tijdens restauraties uit de jaren 1960 bleek dat de kamer oorspronkelijk verdeeld was in secties, gescheiden door stenen platen. Er werden aardewerk, kralen, begravingsresten en verschillende werktuigen aangetroffen.

ingelstorp
ingelstorp

Albertshög (Löderup 31:1)

Coördinaten: 55.405545 N, 14.126786 E

Ook voor het bereiken van de Albertshög is een korte wandeling door de velden nodig. Sla vanaf de M1004 (Hagestadborgsvägen) richting Hagestad na ongeveer een kilometer linksaf een halfverhard, naamloos pad in. De dekheuvel is dan al te zien in het veld. Vanaf het pad is het nog ongeveer 200 meter lopen naar het noorden om het graf te bereiken. De heuvel heeft een doorsnede van zo’n 10 meter en is 1.7 m hoog. Er resteren wat grotere en veel kleinere stenen in de heuvel, maar de oorspronkelijke vorm van het monument is helaas lastig af te lezen – mede omdat de lokale boer de plek als stort gebruikt voor de stenen die op het land gevonden worden. De locatie is onderzocht in 1933 en 1968-69. Er werden de resten van een megalietgraf aangetroffen en talrijke vondsten uit het midden-neolithicum. In de directe omgeving zijn resten van verschillende prehistorische nederzettingen aangetroffen.

albertshog
albertshog

Ramshög (Löderup 18:1)

Coördinaten: 55.408600 N, 14.166900 E

Dit eenvoudig te vinden en prachtig gelegen ganggraf ligt op een kleine richel net ten oosten van de weg van Hagestad naar Sandhammaren. Sla de Ramshögsväg in: het monument is van afstand al goed te zien. De dekheuvel heeft een diameter van zo’n 15 meter en is anderhalve meter hoog. De kamer bestaat uit zeven zijstenen, twee sluitstenen en wordt afgedekt door drie forse dekstenen. De één meter brede ingang bevindt zich aan de oostzijde en wordt geflankeerd door een kleine tiental stenen. Een deel van de ingang wordt nog afgedekt door dekstenen. Het ganggraf is herhaaldelijk onderzocht, onder andere Märta Strömberg in de jaren 1960, waarbij grote hoeveelheden vondsten werden gedaan. In 1930 vond een restauratie plaats.

ramshog
ramshog

Kalvhög (Löderup 29:1)

Coördinaten: 55.413800 N, 14.142900 E

Ook dit ganggraf is te bereiken door een afslag te nemen vanaf de doorgaande weg van Hagestad naar Sandhammaren: de Kalvhögväg. Het kleine en deels onverharde weggetje is wat bochtig en je rijdt vlak langs een paar boerderijen. Van afstand ziet het megalithische monument eruit als een flinke grafheuvel: pas van dichterbij zijn de zijstenen van de poort in de heuvel zichtbaar. Het is maar een paar meter lopen vanaf de weg naar het monument, parkeren kan in de berm. De diameter van de heuvel is zo’n 17 meter en deze is 2.5 meter hoog. De kamer van het vrijwel intacte graf is ongeveer 5 bij 2 meter groot, de gang is 0.8 meter breed, 6 meter lang en deels overdekt met dekstenen. Voorheen was de heuvel voorzien van een steenkrans. Mogelijk zijn enkele stenen op en naast de heuvel hier een restant van. De heuvel is stevig begroeid met allerlei struiken en hier en daar zijn konijnenholen zichtbaar. Tijdens onderzoek in de jaren 1960 werden hier tenminste 56 begravingen ontdekt uit het laat- en middenneolithicum.

kalvhog
kalvhog

Hagestad (Löderup 46:1)

Coördinaten: 55.428698 N, 14.133300 E

Iets ten zuiden van de Österlenväg (M1017) in het dorpje Hagestad bevindt zich het restant van een ganggraf of hunebed. Vanaf het landweggetje naar de boerderij is van het monument alleen een klein heuveltje en drie stenen zichtbaar, en dan ook nog alleen als de gewassen op de akker niet te hoog staan. Märta Strömberg vond tijdens onderzoek in 1964 en 1969 nog ongeveer 20 stenen in de omgeving van het hunebed, die door de boer waren verwijderd om het veld vrij te maken. Ze concludeerde dat de resten waarschijnlijk toebehoorden aan een ganggraf, mogelijk met twee ingangen.

hagestad

Tågarpsdösen (Östra Tommarp 4:1)

Coördinaten: 55.536850 N, 14.224990 E

Dit hunebed ligt vlak langs de vrij drukke weg van Gärsnäs naar Simrishamn. Het is lastig te bereiken, eigenlijk is er geen goede parkeerplek in de buurt. Het eenvoudigst is misschien nog om de auto in Östra Tommarp neer te zetten en dan voorzichtig de weg over te steken. Het is wel de moeite waard, want het hunebed is prachtig gerestaureerd en ligt nog volledig in zijn dekheuvel met een diameter van 12 meter en een hoogte van anderhalve meter. De grafkamer is rechthoekig en heeft een afmeting van 8 bij 3.7 meter met een noord-zuidoriëntatie. De kamer is opgebouwd uit 12 zijstenen en drie dekstenen. Het portaal ligt aan de oostzijde en is 4 meter lang en heeft 2 dekstenen.

tagarpdosen
tagarpdosen

Gladsax (Gladsax 8:1)

Coördinaten: 55.571880 N, 14.277940 E

Alleen al het bereiken van dit prachtige ganggraf is een avontuur: sla net ten noorden van Gladsax linksaf een halfverhard pad in en blijf dit volgen totdat je over het erf van de boerderij van Rosdala rijdt (langzaam rijden!). Vervolg je weg over een onverhard pad tot het ophoudt, en wandel vanaf daar nog een meter of 200 door de velden in noordelijke richting. De enorme deksteen is al vanaf grote afstand zichtbaar maar pas dichterbij is de rest van het monument te zien. Het is mooi gerestaureerd en ligt in een dekheuvel van 16 meter diameter en 1.8 meter hoog. De relatief kleine kamer heeft vier zijstenen en één deksteen, die zoals gezegd forse afmetingen heeft van 2.5 bij 2.4 meter en 1.8 meter hoog. Bijzonder is dat op deze steen allerlei afbeeldingen zijn gegraveerd in de stijl van de gravures op de nabijgelegen rotspanelen van Järrestad en Simrishamn. Riksantikvarieämbetet heeft ze een apart nummer gegeven: Gladsax 8:2. De meest opvallende gravure is een groot schip, maar er zijn ook dierfiguren en cirkels aangetroffen. Gravures in deze stijl dateren uit de bronstijd, het graf zelf uit de jonge steentijd. Het geeft aan hoelang een dergelijk monument nog in gebruik geweest kan zijn bij de lokale bevolking. De gang van het graf loopt vanuit de kamer richting het zuidoosten en is 1 meter breed. In 1978 is het monument onderzocht door Göran Burenhult van de Universiteit van Lund. Tijdens het onderzoek zijn onder andere grote hoeveelheden aardewerk, afslagen van vuursteen, kralen van barnsteen en een aantal spitsen aangetroffen.

gladsax
gladsax
gladsax

Kungagraven (Södra Mellby 42:1)

Coördinaten: 55.682620 N, 14.233980 E

Kungagraven (‘het koningsgraf’), ook wel Kiviksgraven of Bredarör genoemd, is een enorm graf uit de bronstijd op 300 meter van de zee. Het monument heeft zijn eigen parkeergelegenheid en is het enige prehistorische monument in de regio waar een toegangsprijs voor betaald moet worden (30 kroon – een euro of 3 – in 2019). Het grafmonument bestaat twee steenkisten in  een heuvel van maar liefst 75 meter in diameter en 3 meter hoog. De muren van de grafkamers zijn voorzien van allerlei gravures in de stijl die we ook bij de rotskunst uit deze periode in de regio aantreffen. Een 34 meter lange, in een bocht lopende passage vormt de toegang tot het graf. De heuvel bestaat uit stenen van gemiddeld zo’n 30 à 50 centimeter doorsnede. Na een uitgebreid onderzoek van de locatie in 1931-1933 werd het monument grondig en met enige fantasie gerestaureerd, grotendeels gebaseerd op een 18e-eeuwse tekening. Het is dus niet zeker of het graf er van oorsprong heeft uitgezien als tegenwoordig.

kungagraven
kungagraven

Rotskunst

Hällristningar zijn afbeeldingen van figuren, schepen en gebruiksvoorwerpen die in rotsen en stenen gegraveerd zijn. In Skåne zijn op verschillende plekken vlakke rotspanelen te vinden die voorzien zijn van honderden van dergelijke afbeeldingen. Ook bij enkele hunebedden zijn gravures op de stenen teruggevonden. Ze dateren uit de bronstijd.

Simrishamn (Simrishamn 23:1)

Coördinaten: 55.539400 N, 14.355310 E

De prachtige ligging aan de kust, een drukke weg erlangs en een eigen parkeerplaats maakt van deze hällristningar net ten zuiden van Simrishamn een toeristische attractie. Een paneel van 18 bij 8 meter bevat meer dan honderd gravures uit de bronstijd. Naast vele schepen en andere figuren trekken vooral de tientallen bijlen de aandacht. Het levert het paneel de bijnaam ‘rock of axes’ op. De oudste gravures dateren van rond 1500 v. Chr., wat het paneel één van de vroegste bronstijdgravures van Scandinavië maakt.

simrishamn
simrishamn

Järrestad (Järrestad 13:1)

Coördinaten: 55.550800 N, 14.280600 E

Langs de weg van Järrestad naar Gladsax bevindt zich een enorm rotspaneel van zo’n 25 bij 20 meter met honderden gravures uit de bronstijd. Het zijn de best bewaard gebleven rotsgravures van Skåne en een van de grootste panelen van Scandinavië. Toch is de plek veel minder bekend dan de nabijgelegen gravures van Simrishamn, die langs een drukke kustweg en met een eigen parkeergelegenheid veel beter ontsloten zijn. In Järrestad kun je het beste parkeren op het naastgelegen weiland en het onverharde pad richting het paneel volgen. De gravures bestaan onder andere uit voetzolen, schepen, spiralen, dierfiguren en enkele ruiters. De bekendste tekening is een mensfiguur die ‘de danser’ genoemd wordt, een prachtig kunstwerk met onbekende betekenis. In tegenstelling tot veel andere rotsgravures in Zweden zijn de tekeningen in Järrestad niet geverfd en daardoor lastiger te onderscheiden. Toch maakt de uitstraling en omvang van het paneel grote indruk. Een plek die je niet moet overslaan als je in de buurt bent.

jarrestad
jarrestad

Simris (Simris 1:1 en 1:2)

Coördinaten: 55.535800 N, 14.322800 E

Niet ver van het grote en nogal bedrijvige Simrishamn ligt het dorpje Simris, dat opvallend contrasteert met zijn drukke havenplaats. Bij de oude kerk staan twee stenen met runeninscripties (DR 344 en DR 345) van ongeveer anderhalve meter hoog. Ze zijn aangetroffen in de kerkhofmuur tijdens een restauratie in 1716. In de jaren 1940 zijn ze verplaatst naar het gazon van de pastorie en in de late jaren 1990 kregen ze hun huidige plek bij de ingang van het kerkhof.

DR345 is de oudste van de twee. De inscriptie dateert uit de vroege 11e eeuw. De tekst in runenschrift is weergegeven in een slangfiguur. Waarschijnlijk is de steen opgericht ter ere van één van de strijders van Knoet de Grote, de koning van Denemarken van 1018 tot 1035. Vertaald staat er ‘Sigreifr heeft deze steen opgericht in herinnering aan Forkunn, in herinnering aan de vader van Ásulfr, Knutrs moedige man. Moge God zijn ziel helpen.’ Hoewel Skåne Deens was in de 11e eeuw, waren de namen Sigreifr en Forkunn in die tijd vooral in gebruik in Zweedse gebieden.

De tweede steen (DR344) dateert uit de tweede helft van de 11e eeuw. De inscriptie bestaat uit een prachtige, gestileerde slang in dooreengevlochten vorm met een inscriptie die een herinnering is aan de broer van de oprichter: ‘Bjôrngeirr heeft deze steen laten oprichten in herinnering aan Hrafn (‘raaf’), zijn broer, Gunnulfrs  kerel in Zweden.’ De verwijzing naar Zweden (suiþiuþu) is heel bijzonder omdat het één van de oudste inheemse vermeldingen is van de naam van het land.

Beide stenen zijn opgeknapt en de inscripties zijn met verf aangezet, waardoor ze goed leesbaar zijn.

simris
simris
simris

Overige prehistorische bezienswaardigheden

Stenshuvud (Södra Mellby 37:1)

Coördinaten: 55.662200 N, 14.272600 E

Stenshuvud (‘stenen hoofd’) is een enorme met bos begroeide rots van bijna 100 meter hoog die als een kaap in zee uitsteekt net ten zuiden van Kivik. Zoals de meeste nationale parken in Zweden is ook hier een Naturum te vinden, een bezoekerscentrum waar je kunt parkeren en allerlei informatie kunt vinden over de natuur en geschiedenis van het park. De opvallende locatie trok al vroeg mensen: op de top van de rost zijn de restanten van een fort uit de volksverhuizingsperiode (400-550 na Chr.) te vinden. Het fort heeft een ovaalvormig grondplan van 280 bij 270 meter en was omgeven door een wal van stenen en aarde. Op verschillende plekken zijn de resten van deze omwalling in het terrein herkenbaar. Vanaf de verschillende uitzichtpunten, waarvan de Norra huvud de hoogtse is, kijk je bij helder weer over de Hanöbukt tot ver de provincie Blekinge in. De rode wandelroute voert langs zowel de resten van het fort als de uitzichtpunten. De route is slechts 2.2 kilometer lang maar het is af en toe stevig klimmen. Neem er dus de tijd voor.

stenshuvud
stenshuvud

Klövasten (Glemminge 1:1)

Coördinaten: 55.444090 N, 14.011190 E

De Klövasten (‘gespleten steen’) langs de weg even ten zuiden van Glemminge is een enorme zwerfkei van 14 bij 9 meter met een hoogte van 3 meter. De steen is in tweeën gebroken waardoor er een spleet van 0.5-1.2 meter is ontstaan tussen beide helften. Zoals op veel plaatsen waar opvallende stenen in het landschap liggen, worden ook over de Klövasten verhalen verteld. Bijvoorbeeld over een heks op het tegenwoordig Deense eiland Bornholm, die de kerkklokken van Glemmige hoorde luiden en hier zo kwaad om werd, dat ze een enorme kei pakte en hem in de richting van het geluid slingerde. Helaas voor de heks kwam op dat moment de zon op, waardoor ze haar kracht verloor, de steen zijn doel miste en in een veld in de buurt van het dorp terechtkwam. Een ander verhaal waarschuwt niet tussen de twee steenhelften in te lopen als ze naar soep en vers brood ruiken. De helften kunnen dan plotseling samenklappen. Hoe eigenaardig ook, dergelijke volksvertellingen geven goed weer welke rol een opvallend landschapselement als deze steen kan gaan spelen in de lokale traditie en de band die de inwoners ermee konden ontwikkelen. De Klövasten is het officiële symbool van het nabijgelegen dorp Glemminge.

klovasten
klovasten

Tot slot

De rijkdom aan megalithische monumenten maakt van Skåne een aantrekkelijke bestemming voor liefhebbers van de prehistorie. Ook als je niet specifiek hiervoor naar Zuid-Zweden afreist, is het bezoeken van enkele monumenten een mooie kans om met het verleden van de regio in aanraking te komen. Natuurlijk bekijk je de Ales Stenar, maar vergeet daarna even de toeristische gidsjes en bezoek juist de wat onbekender en rustiger plekken: de steencirkels van Ängakåsen in de luwte van het toeristische Kungagrav, de prachtig gerestaureerde hunebedden Ramshög en bij Gladsax en de rotskunst bij Järrestad op een verstilde akker een paar kilometer van het drukke Simrishamn. Op dit soort plekken loop je nog de kans een lokale boer aan te treffen die je iets vertelt over de geschiedenis van plek, een collega hunebedhunter of een paar verdwaalde toeristen die zich verwonderen over hun onverwachte ontdekking van een stukje prehistorie. Het zijn juist die ontmoetingen die je bezoek kleur geven. Ik wens je een mooie ontdekkingstocht.

Tekst en foto’s Koen van den Driesche

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.