Reconstructie-Noordzee-Neanderthaler-Krijn-op-replica-Chapelle-aux-Saints.jpg

Inleiding
Archeologen vonden gereedschap van de mammoetjagers (Neanderthalers) in Nederland, maar nooit de botten van deze mensen. In 2001 werd een stukje schedel gevonden – de eerste neanderthaler. In 2009 presenteerde minister Plasterk (OCW) een fragment van een schedel. Onderzoek heeft uitgewezen dat het de tot nu toe oudste vondst van menselijke resten in Nederland is. En wat het nog specialer maakt: het gaat hier niet om de moderne mens, maar om een Neanderthaler oftewel een mammoetjager. Het fossiel kreeg de bijnaam “Krijn”.

Hoofdgroep
Mensen uit de prehistorie / Mammoetjagers

Waar is het fragment gevonden en wie heeft het gevonden?
Het schedelfragment bestaat uit een wenkbrauwboog met een stuk van het voorhoofd. Het werd door een schelpenzuiger opgevist uit het Middeldiep, een gebied in de Noordzee ongeveer 15 km voor de Zeeuwse kust. Dit gebied lag in de tijd dat Krijn leefde – de laatste ijstijd – droog. Er lag zoveel water in de ijskappen op aarde opgeslagen dat wereldwijd de zeespiegel meer dan 100 meter lager lag. Je kon van Maastricht naar Londen lopen, aldus Luc Amkreutz, conservator van het Rijksmuseum van Oudheden. Het fragment werd in 2001 gevonden door amateurpaleontoloog Luc Anthonis in het afval van een schelpenzuiger.

Wie heeft er onderzoek gedaan op echtheid en de datering?
Medewerkers van de Universiteit van Leiden hebben samen met de medewerkers van het Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology in Leipzig het stuk bot gezamenlijk onderzocht. Ze vergeleken het bot onder andere met andere schedels van Neanderthalers. Hieruit bleek dat Krijn waarschijnlijk een jonge man was. De wenkbrauwboog doet denken aan die van een man en sommige niet dicht gegroeide schedelnaden wijzen op een jonger mens.

Ook is het bot chemisch geanalyseerd, hieruit is gebleken dat Krijn veel vlees heeft gegeten. Een kleine holte in de schedel is geanalyseerd en hieruit ontdekten de onderzoekers dat Krijn een goedaardige tumor in zijn hoofd gehad moet hebben. Hij is niet aan deze tumor overleden.

Uit welke tijd komt het fragment?
Het fragment is naar schatting tussen de 90.000 en 35.000 jaar oud en hierbij dus te plaatsen in de oude steentijd.

Verder onderzoek naar het fragment:
In Leipzig hebben ze een reconstructie gemaakt van hoe de complete schedel van Krijn eruit gezien moet hebben. Ze hebben hiervoor een CT scan gemaakt van een Franse Neanderthaler schedel. Hier hebben ze het botfragment  virtueel ‘ingeplakt’ en door het gespiegeld te kopiëren konden ze dat zowel links als rechts doen. 

Waar is het object te bekijken?
Het schedelfragment is te bekijken in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, bij de vaste tentoonstelling: Archeologie van Nederland.

Bezoekadres:
Rijksmuseum van Oudheden
Rapenburg 28
2311 EW Leiden

www.rmo.nl

Zijn er soortgelijke vondsten gedaan?
In Nederland is dit de oudste vondst. Er zijn wel andere botfragmenten gevonden maar die zijn van latere datering en van de moderne mens. Het oudste complete skelet is tijdens de aanleg van de Betuwelijn gevonden bij Hardinxveld-Giessendam (7.500 – 7.000 jaar oud). Het is een skelet van een vrouw die Trijntje genoemd is.

Literatuur
HUBLIN, J.-J. et al. (2009), Out of the North Sea: the Zeeland Ridges Neanderthal, in: Journal of Human Evolution 57/6, December 2009, pp. 777-785

https://www.archeologieopdekaart.nl/oude-steentijd/noordzee/pointofinterest/detail

https://www.nemokennislink.nl/publicaties/krijn-de-eerste-nederlandse-neanderthaler/https://www.rmo.nl/tentoonstellingen/tentoonstellingen-archief/eerste-fossiel-nederlandse-neanderthaler/

Bron: Rijksmuseum van Oudheden
Vorig artikelBunsoh
Volgend artikelDanser van Wanssum

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.