ignimbriet

Op een aardappelakker bij Gieten op de Hondsrug vond ik een bijzonder fraaie Rode Oostzee-ignimbriet. Zwerfsteenliefhebbers kennen de gewone Rode Oostzee-porfier wel. In het Hondsruggebied zijn ze algemeen te vinden, echter vrijwel nooit in grote exemplaren.

Rode Oostzeeporfier is een vulkanische, silicarijke porfier uit de rapakivifamilie. Het vaste gesteente komt voor in de noordoostelijke Oostzee, maar is helaas door zeewater bedekt. Het vermoeden is dat deze porfier afkomstig is uit het Noord-Baltische rapakivi-plutoon op de bodem van de Oostzee.

Onder Rode Oostzeeporfieren komen ook varianten voor als vulkanische breccies en allerlei typen ignimbriet. Deze laatste zijn te herkennen aan hun ‘stromings’- of eutaxitische structuur. In een dichte grondmassa komen een groot aantal kleine meest hoekige kaliveldspaatjes voor. Deze zijn in kleur iets donkerder dan de grondmassa. Verder vallen talrijke, eveneens kleine donkere kwartsjes op. Ze zijn maximaal een paar millimeter groot en net als de veldspaatjes hoekig, vaak vierkant.

ignimbriet

Opvallend in het gesteente zijn talrijke grote en kleinere, ietwat golvend verlopende vlekken en vegen. Ze onderscheiden zich duidelijk van de grondmassa. Deze liggen parallel aan elkaar gerangschikt, alsof ze bij het ontstaan in een vloeistof gedreven hebben. Vandaar ook de uitdrukking ‘fluïdaal’ voor deze structuurvorm. Deze vegen en vlekken, die overigens aan insluitsels doen denken, worden ‘fiamme’ genoemd (It=vlammen). Fiamme waren oorspronkelijk fragmenten puimsteen, die bij zeer heftige vulkaanuitbarstingen, samen met vulkanisch as, stof en steenfragmenten in de vorm van gloedwolken de vulkaanhelling afraasden.

Nadat het gloeiend hete vulkanische materiaal tot rust kwam, vormde het soms zeer dikke afzettingen, waarin de puimsteenbrokjes door de hoge gtemperatuur en door de druk van het bovenliggende materiaal plastich vervormd werden tot onregelmatige ‘pannekoekjes’. Door de hitte sinterde het materiaal aaneen tot een keihard gesteente, dat aan stollingsgesteente doet denken. Op de foto’s kijken we tegen de dwarsdoorsneden van deze fiamme aan. In de derde foto zijn een paar meegesleurde steenbrokjes te zien, ook van porfier. De vierde foto toont een normale Rode Oostzeeporfier.

ignimbriet
rode oostzee porfier

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.