Op dit moment is in het Stonehenge bezoekerscentrum een tentoonstelling met foto’s te zien die bezoekers over de afgelopen 150 jaar hebben gemaakt bij hun bezoek aan dit megalithische monument. Het geeft een beeld van enerzijds de onveranderde fascinatie voor dit monument en anderzijds de ontwikkeling van snel toenemend toerisme. Tot mijn plezier zijn enkele van mijn foto’s ook geselecteerd voor de website en de tentoonstelling (tot eind augustus 2020).
https://www.english-heritage.org.uk/visit/places/stonehenge/things-to-do/exhibitions/yourstonehenge/

Stonehenge staat al bijna 5 millennia op de vlakte ten Noorden van Salisbury. Toch is het jaar 2018 aangegrepen voor extra aandacht omdat het toen 100 jaar geleden was dat het aan het Britse volk is geschonken. Vanaf de 12de eeuw was het gebied en het monument privé bezit. De 19de eeuwse eigenaars waren zich zeker bewust van het belang van het monument en hadden al delen gerestaureerd en maatregelen genomen om de stroom bezoekers iets te reguleren. Desondanks takelde het monument verder af en vielen er meer stenen om.
   

In 1915 werd het landgoed, met Stonehenge, geveild en gekocht door Cecil en Mary Chubb, lokale notabelen met hart voor geschiedenis. Zij besloten Stonehenge en het gebied eromheen te schenken aan de staat: ‘this unique possession … to you … as a gift to be held for the nation’. The officiële overdracht was op 26 Oktober 1918. Direct daarna werd begonnen met het hoogst noodzakelijk onderhoud en met opgravingen, die tot op heden doorgaan. Het is sinds 1986 door UNESCO erkend als een World Heritage Site. 

De opvallendste verandering is dat Stonehenge steeds meer vrij is komen te liggen in het landschap, wat goed is te zien op oude foto’s. In 1918 was er tot dichtbij bebouwing waaronder een vliegveld met hangars en zo. Daarnaast liepen er wegen vlak langs de site en feitelijk deels over de buitenste onderdelen. In de loop van de jaren is dat verdwenen en verplaatst.
  

De grootste ingreep die nu nog wordt voorzien is het verleggen en deels ondergronds maken van de A303, een drukke vierbaans weg die op 200m langs Stonehenge loopt. Dat plan ligt overigens ook flink onder vuur omdat de afgelopen decennia steeds duidelijker is geworden dat het hele gebied rond Stonehenge vol ligt met archeologische resten van graven, cirkels en woonplekken daterend al vanaf het mesolithicum.  Het ligt in een ‘sacred landscape’. Om die reden is nu ook de weg direct langs Stonehenge afgesloten en is in 2013 het bezoekerscentrum 2 kilometer verplaatst. 

Ik heb Stonehenge driemaal bezocht, in 1976 op de tandem met een vriendin, in 1997 met mijn gezin en in 2015 op een fietstocht door Engeland van de Oost naar de Westkust. In die 40 jaar kun je de veranderingen die ik hierboven kort schetste ook goed zien. In 1976 was er een simpel bezoekerscentrum, aan de andere kant van de weg, je liep zo de weg over en kon rustig tussen de stenen doorlopen, ze aanraken en inderdaad waren er af en toe ‘barbaren’ die hun naam erin krasten. In 1997 was het bezoekerscentrum wat meer uitgebouwd, met iets van een tentoonstelling erbij. Er was nu een voetgangerstunnel onder de weg door, die nog steeds volop in gebruik is. Er was een lijn gespannen om de bezoekers op afstand van de stenen te houden.
  

In 2015 was het een massa-toeristische plek geworden. Mooi nieuw bezoekerscentrum, veel faciliteiten en een pendelbus naar Stonehenge zelf of zelf de 2km wandelen, als je daar met de auto of bus aankomt. Ik kwam op de fiets en dat gaf even wat consternatie. Er was geen fietsenstalling of zoiets. Dus uiteindelijk mocht ik op de fiets naar de site, tussen wat verbaasde wandelende toeristen door 😊.
  

De enorme massa toeristen deed wel af aan de sfeer die eigenlijk rond zo’n monument moet hangen. Gelukkig kon je de vele monumenten, grafheuvels, cursus etc. eromheen wel in alle rust bekijken. En zo op afstand blijft Stonehenge met al de andere monumenten eromheen magisch.

Foto’s en tekst Jan Venselaar

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.