Het geslacht Nagelkruid (Geum) kent 50 soorten, maar slechts drie inheemsesoorten zijn in Nederland in de natuur te vinden: Geel nagelkruid (Geum urbanum), Knikkend nagelkruid (Geum rivale) en Groot nagelkruid (Geum macrophyllum). De naam is te verklaren dat het lijkt of de vruchten nagels hebben. De soorten zijn waardplant voor vlinders, o.a. de aardbeivlinder. In dit artikel gaan we verder in op de soort geel nagelkruid waarbij veel bekend is over gebruik door de mens.

De planten hebben een rozet van wortelstokken en stevige wortelstokken. De stengel is meestal meerbloemig en bladeren zijn getand of geveerd. Meestal staande bloemen in trosjes van enkele bloemen. Sommige soorten hebben klitvormige vruchten met vaak gehaakte snavels. Hiermee blijven de vruchten gemakkelijk hangen aan kleding of dierenvachten en de mensen en dieren verspreiden zo de zaden. Sommige soorten gebruiken de wind als verspreiding.

Geel nagelkruid. Afbeelding van WikimediaImages via Pixabay.

Geel nagelkruid

Geel nagelkruid (Geum urbanum) komt algemeen voor in Nederland op stikstofrijke gronden met een hogere PH (neutraal tot bases). Het nagelkruid is te vinden op lichte beschaduwde gronden met vaak kalk, denk aan de duinen, kreupelhout, loofbossen, muren, plantsoenen en langs sloten. De naam urbanum verwijst naar het Latijns woord voor stad – de plant was vroeger vaak te vinden in en rondom bebouwing.
De naam verwijst naar de kruidnagelgeur (geur nagelkaas) van de wortels. De meerjarige plant wordt maximaal 70 cm hoog en bestaat uit een rechte en vertakte stengel met geveerde bladeren. Het nagelkruid heeft een dikke en korte wortelstok. De plant bloeit van mei tot en met september met een centimeter grote bloemen 1 cm heeft gele kroonbladeren en groene kelkbladen.

Geel nagelkruid. Afbeelding van Thanks for your Like • donations welcome via Pixabay.

Gebruik van prehistorie tot nu

Nagelkruid is de middeleeuwen gebruikt om kruidenwijn te maken, maar het werd ook toegevoegd aan bier tegen zuur worden. Een andere naam voor nagelkruid in de middeleeuwen was het gezegende kruid. Vandaag de dag wordt van het gedroogde blad thee gezet, maar de verse bladeren kunnen ook worden soepen en salades. Van de wortel kan thee worden gezet en kan als smaak maker worden gebruikt, bijvoorbeeld bij appelpunch. In de wortel zit eugenol net als bij kruidnagels en deze stof kan in grote hoeveelheden gevaarlijk zijn. Eugenol is een desinfecterende en plaatselijk pijnstillende stof. Gedroogde wortels en verse bladeren van de plant (geplukt voor de bloei) werd in het verleden een aftreksel gemaakt tegen ontstekingen, diarree, maag- en darmstoornissen. In de nagelkruid zitten etherische oliën, bitterstof, tannine, het glycoside geïne en leucoanthocyaninen.

Knikkend nagelkruis komt voor als stinsenplant en is zeer zeldzaam.

Geel nagelkruid (Geum urbanum) staat bekend als heksenkruid.

Het knikkend nagelkruid

Dit zeer zeldzame nagelkruid komt voor als stinsenplant.

Groot nagelkruid

Bronnen

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.