Edelstenen, zijn een begrip. Mooi, kleurig en vooral kostbaar. Afhankelijk van de beschikbare middelen heb je ze onder handbereik of je kent ze op grote afstand van je portemonnee alleen op afstand.

Edelstenen maken kommervolle tijden door, althans hun definitie. Sinds een paar jaar moeten edelstenen hun exclusieve status delen met wat ik gewoon siersteentjes noem. Alles heet tegenwoordig edelsteen of kristal. Dit voelt ongemakkelijk. Kommer en kwel, noem ik het. Het verlies van status doet mij denken aan het oude Rome, waar de machtige senaat bevolkt werd door patriciërs; rijke mannen met aanzien en macht. Met geld en spelen dongen zij naar de gunst van het gewone voetvolk, de plebejers (plebs). Toen men na honderden jaren van alleenheerschappij wel gedwongen was ook rijke plebejers toegang tot het machtscentrum te verlenen, stortte de wereld van veel patriciërs in. Gevolg reuring en een hoop gemat. Dat dus.

Edelstenen die door hun kleur en kwaliteit eeuwenlang begeerd en gekoesterd werden, moeten in het vervolg in hun gelederen ook sierstenen, eufemistisch ‘half-edelstenen’ genoemd, dulden. Kwamen edelstenen eerst uit verre exotische oorden, vandaag de dag horen geslepen jaspisjes, barok geslepen agaatjes, amethist, bergkristal en tal van nog zachtere mineralen ook bij de club. Het onverwachte voordeel hiervan is dat je in ons land opeens ook edelstenen kunt vinden. Jaspis raap je makkelijk op in een hoop betongrind. Bergkristal en amethist zijn wat zeldzamer. Om het helemaal gek te maken, rotsblokken van jaspis en amethist gaan in sommige tuincentra per kilo over de toonbank. Als je het in de edelsteenwereld over plebs hebt, dan is dit het wel.

Toch en toch, ook in ons land zijn edelstenen te vinden. Neem granaten, prachtig wijnrood of paarsrood kleuren deze in afzonderlijke kristallen of in samenballingen sommige granieten, biotietgneizen, migmatieten en ook pegmatieten. Zeldzaam zijn ze allerminst. Sommige zwerfstenen van migmatiet en biotietgneis zitten er vol mee. De granaten vallen op omdat de paarsroze of rode kleur zo opvallend met de grijsachtige gneismatrix contrasteert. Maar zoals vaak, ‘elk voordeel heb zijn nadeel’. Vanwege hun hardheid, want harder dan kwarts, zijn granaten in feite edelstenen. Alleen zijn ze in onze zwerfstenen niet van edelsteenkwaliteit. Je maakt er niemand blij mee, ook moeder de vrouw niet. Alleen (sommige) zwerfsteenliefhebbers zwijmelen bij de aanblik ervan.

De steen van deze dag is één van de allermooiste voorbeelden van biotietglimmergneis met granaten, die de laatste tijd gevonden is. In dit geval vorige week bij Smilde. De steen viel onmiddellijk op door zijn paarsrode granaten. De granaten in de gneis vormen slordige kristallen die tot aggregaten zijn samengegroeid. De steen meet 50 bij 40 cm en is zo’n 8cm dik. Ook van de zijkant gezien zit de steen vol met granaten. Zo fraai als op de verweerde, vlak golvende bovenkant, zijn ze daar niet. Als zwerfsteen is deze granaatgneis een ‘edelsteen’, zo mooi. Alleen er zijn wat onvolkomenheden die het woord edelsteen te niet doen.

De herkomst van de platte kei is waarschijnlijk een migmatietcomplex ergens in Zweden. Waar precies is onbekend. Weet je, dit maakt het stenenzoeken daarom zo spannend.

De steen is te bewonderen in de kamer van de directeur van het Hunebedcentrum. U bent van harte welkom om hem daar te bewonderen.

Wilt u meer weten over zwerfstenen dan raden we u aan om eens te kijken op www.stenenzoeken.nl

Tekst en foto’s Harry Huisman

Vorig artikelEen rapakivi-graniet, maar dan anders
Volgend artikelOldendorfer Totenstatt, Hunebed 1 (Duitsland): De diefstal
Harry Huisman is conservator geologie in het Hunebedcentrum.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.