Figuur 1: Een haardkuil zo die archeologisch word aangetroffen Bron: https://www.bargoensewoorden.nl/vergeten-woord/haardkuil/

Het onderzoek

De komende tijd gaat op het Hunebedcentrum te Borger een experimenteel onderzoek plaatsvinden naar de functie van de haardkuil. De haardkuil is naast vuursteen de meest voorkomende vondst uit de midden steentijd. Wat word teruggevonden van de haarkuil zijn komvormige zwarte verkleuringen ongeveer 50-60cm onder het landoppervlak van de midden steentijd.  

Haardkuilen worden met duizenden gevonden bij opgravingen. Deze overbruggen de tijd van het einde van de vroege steentijd (circa 10.000 v. Chr.) tot aan het begin van de nieuwe steentijd(circa 5.000 v. Chr.). Een duidelijke functie van de haarkuil is tot nog toe ontglipt aan onderzoekers. Dit is de reden dat ik hierover een onderzoek ga schrijven.

Mogelijke verklaringen

Er zijn drie mogelijke functies voor de haardkuil waar onderzoekers over twisten. Als eerste is er de haardkuil als voedsel productie plek. Er worden echter weinig dierlijke resten gevonden in de overblijfselen van de haardkuil dat deze functie mij vrij onwaarschijnlijk lijkt.

Als tweede is er de haardkuil als verbrand mierennest. Deze uitleg voor de haardkuil lijkt mij ook niet te kloppen. Mierennesten zouden verbranden bij hevige bosbranden waardoor deze zwarte vlekken ontstaan. Het feit dat zoveel van deze haardkuilen bij elkaar worden gevonden en er vaak verbrand vuursteen in word gevonden lijkt het er toch meer op dat deze kuilen niet door mieren maar door de mens zijn gemaakt.

Figuur 2: De opbouw van de haarkuil zoals deze bij het onderzoek word gedaan.

Dennenhout

Voor dit onderzoek word grove den gebruikt. Deze boomsoort staat bekend als natuurlijk de kerstboom, maar er is nog een heel ander interessant feit bekend over de grove den. In het begin van de midden steentijd was Nederland een gebied met veel naaldbos. 50 tot 70% van het bos in Nederland bestond uit de grove den. Met scheikundig onderzoek naar het houtskool en as in de haarkuil is ook aangetoond dat deze grove den in de haarkuilen is gebruikt, toeval? Nee, zelfs later in de midden steentijd wanneer het klimaat in Nederland warmer wordt en het naaldbos veranderd in een grotendeels loofbos vinden we nog steeds specifiek de grove den in de haarkuilen.

Het lijkt er dus op dat de midden steentijd mens deze houtsoort opzocht om in deze kuilen te gebruiken. De reden hiervoor kan mogelijk teerproductie zijn geweest. Grove den bevat namelijk relatief gezien veel hars vergeleken met loofbomen. Deze hars word omgezet in teer in zuurstof arme omstandigheden( leef onder de grond in een (semi-)afgesloten kuil. De aanwijzingen voor de functie teerproductie van de haardkuil lijken tot nog toe het meest aannemelijk.

Het onderzoek zal plaatsvinden van 23 juni tot 14 juli op elke woensdag. Het uitvoeren van het onderzoek word mogelijk gemaakt door twee instanties, namelijk het Hunebedcentrum te Borger en Staatsbosbeheer. Het hunebedcentrum stelt een locatie beschikbaar voor het onderzoek en Staatsbosbeheer heeft ons van de grove den voorzien die nodig is om het onderzoek te kunnen doen. Ik wil beide graag bedanken voor hun ondersteuning van dit onderzoek.

Iedere week komt er een update met informatie over de verloop van het onderzoek.

Jeljer Huisman

Student Archeologie aan de Rijksuniversiteit Groningen

Vorig artikelGidsgesteenten verdwijnen en verschijnen. Sores in de keientuin
Volgend artikelWorkshop atlatl met speer maken

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.