Aan het werk in het Oertijdpark - eten bereiden.

Met als materiaal linnen en leer heeft Nadine een demonstratie kleding maken gegeven op 19 juli. In de workshop stond het verhaal van leer en linnen centraal net als de ontwikkeling van kleding door de prehistorie heen. Tijdens de workshop zagen de bezoekers het proces van leer en linnen tot kleding van steentijd tot bronstijd. Als museum hebben we het voorrecht een enorme collectie te hebben vergaard van kleding door onze vrijwilligers met een enorme kennis. Het beeld over de prehistorie is inmiddels sterk veranderd, met name over de steentijd. Steeds meer vondsten maken duidelijk dat plantaardige vezels, leer en huiden de belangrijkste bron waren voor het maken van kleding.

Theresa Kamper, doctor in prehistorisch leerlooien in Steinzeitpark Dithmarschen (Albersdorf, Duitsland), foto door Frank Wiersema

Kleding in de steentijd

Om iets te zeggen over kleding in deze periode is een grote uitdaging. Niet alleen hebben we het over de langste periode, maar ook zijn vondsten van natuurlijke materialen nauwelijks bewaard. Over neanderthalers, rendierjagers en bosjagers is weinig bekend, maar er zijn aanwijzingen voor het dragen van leer en huiden naast plantaardige vezels. Een belangrijke vondst in de nieuwe steentijd is Otzi – de ijsman. Deze vondst leverde een complete outfit van kleding en schoenen uit de steentijd. Otzi leefde zp’n 5.000 jaar geleden en had kleding van verschillende materialen. Zijn beenwindsels waren van stroken geitenleer, zijn hoed was gemaakt van berenvacht en hij had schoenen aan en een mantel om, gemaakt van gras. Met deze vondst wordt duidelijk dat we rekening moeten houden met vele materialen en veel kennis en vaardigheden. Kleding werd gemaakt om lang te gebruiken en zal door de tijd heen zijn gerepareerd. Kleding en schoenen zal zijn verfraaid en gebruik van kralen en tanden is dan ook zeker te verantwoorden. Vlas werd verbouwd, maar het is de vraag of de mensen in de nieuwe steentijd voldoende verbouwden om hiervan grote lappen te maken. Kleine lappen zullen zijn gemaakt. Weefsels van andere plantenvezels of een mix kan zeker mogelijk zijn geweest.

Hunebedcentrum Foto Frank Wiersema
De Hunebedbouwers waren welliswaar de eerste boeren in Nederland, maar een deel van hun eten zal nog steeds gekomen zijn van de jacht en van het verzamelen van voedsel in het wild.

Kleding in de bronstijd

De bronstijdmode is anders door het gebruik van wol. Wol werd gesponnen tot draden en gewoven tot textiel. In de bronstijd werd ook leer en mogelijk linnen gebruikt in kleding. De kleding uit de archeologie is kleding uit grafinventarissen en dus kleding van de overledenen. Archeologen weten dus niet zeker of deze kleding ook werd gedragen in het dagelijks leven. In Denemarken zijn veel vondsten van kleding bewaard gebleven door veenvondsten waaronder de kleding van het meisje van Egtved.

Huiden en leer werden minder belangrijk en de wollen kledingsstukken waren donker van kleur van bruin tot zwart. Mannen droegen wollen ondergoed (man van Emmer-Erfscheidenveen), en daarover heen een omslagdoek tot aan kniehoogte met een of twee schouderbanden. Over deze kleding droegen de mannen een wollen mantel of mantel van geitenhuiden (man van Emmer-Erfscheidenveen).Op het hoofd werd een vilten hoofddeksel gedragen, maar bij de man van Emmer-Erfscheidenveen droeg een hoofddeksel van schapenhuid met staart. Schoenen zijn gemaakt van hertenhuid (de haren aan de binnenkant) of leer. De vrouwen droegen een tuniek of blouse met korte mouwen, een knielange rok gemaakt van koorden of wol of een lange rok. Op het hoofd droeg de vrouw een haarnetje gemaakt van sprang. Aan de voeten droegen de vrouwen sokken en schoenen. Schoenen zijn gemaakt van hertenhuid (de haren aan de binnenkant) of leer. Bijzonder is de vondst van het Egtved meisje.

Kleding in de ijzertijd

Kleding wordt gemaakt van wol, linnen en bont/leer, waarbij kelding van bont wordt gewoonlijk met de haarzijde naar binnen
gedragen. Bij de bontstukken gaat het soms om bont van wilde dieren, maar ook vaak om geiten- of schapenvel met vacht eraan. Van linnen kleding zijn weinig voorbeelden, wel banden of sierranden. Wollen fragmenten zijn veel gevinden en vrij grof geweven. De vele reparaties laten zien dat kleding waardevol was. In de ijzertijd kennen we voor het eerst broeken – hiervoor werden beenwindsels gebruikt. Kleding uit deze periode kennen we uit veen, namelijk uit Denemarken en Duitsland, maar ook uit de zoutmijnen. Bijzonder is de vrouw van Huldremose uit de tweede eeuw v.Chr. met haar wollen rok en een brede wollen sjaal met ingeweven ruitjespatroon. De rok was oorspronkelijk blauw met beige en de sjaal rood met beige.

Bronnen

https://www.hunebednieuwscafe.nl/2019/06/oerkleding/

https://www.hunebednieuwscafe.nl/2019/06/maak-je-eigen-bronstijd-top-voor-vrouwen/

Dankwoord

De workshop van maandag 19 juli is mede mogelijk gemaakt door de Fonds voor Cultuurparticipatie.

Vorig artikelOer-basalt in de keientuin
Volgend artikelBurtevitz Preetz 1

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.