Monzo graniet. Foto Harry Huisman

Onder noordelijke zwerfstenen komt graniet bijzonder veel voor. Vooral Zweden, Botnische Golf, Finland en noordoostelijke Oostzee zijn de belangrijkste leveranciers geweest. Van sommige granieten is de herkomst bekend, soms griezelig nauwkeurig. Van de overgrote meerderheid volstaat jammer genoeg Scandinavië of meer precies Zweden, Zuidwest-Finland en aanpalend gebied. Oh ja, Bornholm en omgeving kan ook.

Om aan gesteenten een naam te koppelen, moet je weten waaruit ze zijn opgebouwd. Met andere woorden, welke mineralen zitten er in. Bij normale graniet is dit in volgorde van belangrijkheid: kaliveldspaat, kwarts, plagioklaas en biotiet. Nu heb je granieten die van deze standaard-indeling afwijken. Ze bevatten van de beide veldspaatsoorten en ook van kwarts soms meer of juist minder dan ‘normaal’. In de graniet op de foto herken je heel makkelijk oranje-rode kaliveldspaat, blauwgrijze kwarts, groenige plagioklaas en biotiet.

Afwijkend is echter de plagioklaas. Het mineraal kleurt groenig met veel donkere pitjes en vlekjes erin. Benadert de hoeveelheid plagioklaas die van kaliveldspaat of zijn de percentages gelijk, dan spreek je van monzo-graniet. Is kaliveldspaat duidelijk in de meerderheid, dan is het gewoon biotiet-graniet. Is plagioklaas nagenoeg afwezig, dan heeft men het over alkaliveldspaat-graniet. Om het nog ingewikkelder te maken, want al deze typen zijn onder zwerfstenen makkelijk te vinden, is er ook nog zoiets als grano-dioriet. Dit is een graniet met veel meer plagioklaas dan kaliveldspaat. Een heel bekende grano-dioriet is Uppsala-graniet. Ook Rönne-graniet van Bornholm is er een.

Tenslotte de groenige plagioklaas. In verse toestand glastransparant, is plagioklaas in onze oeroude Precambrische granieten meer of minder omgezet. Bij de omzetting wordt groene epidoot gevormd, heel fijn verdeeld, dat wel. Het maakt de plagioklazen prachtig pistache-groen. Dit laatste is hier het geval.

Monzo graniet. Foto Harry Huisman
Vorig artikelRedding kwam net op tijd (Hunebed Pierre Tourneresse, Normandië, Frankrijk)
Volgend artikelArthur’s Stone is under archaeological investigation; memento of a battle, worship, sacrificial table or observation bump?
Harry Huisman is conservator geologie in het Hunebedcentrum.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.