Devil's Stone in the Esk

Ten zuidwesten van Bere Regis ligt de Devil’s stone of 5-vingerige steen. De steen is ongeveer 168 centimeter lang en gemaakt van zandsteen. Het heeft een ongebruikelijk kanaal in de top dat regen en condens opvangt. De naam heeft waarschijnlijk betrekking op volksverhalen waarin de duivel uitdaagt of wedt dat hij een steen verder kan gooien dan iemand anders. Deze verhalen hebben vaak betrekking op rechtopstaande stenen, vanwege hun half begraven karakter. Andere stenen met vergelijkbare namen worden soms “hurlers” of “Hell Stones” genoemd.

Lokaal is de steen ook bekend als de “5-vingerige steen” vanwege de grootte van een kinderhand die in de holle bovenkant kan passen en er water uit kan halen. De Devil’s stone is geplaatst in de buurt van een rij van drie grafheuvels uit de bronstijd, de betekenis ervan zou in deze tijden belangrijk zijn geweest. 

Devil’s stone of 5-vingerige steen

Volgens de legende werd de Devil’s Stone op de Addlebrough Hill gegooid door een reus die bij Semer Water woonde (als reactie op de Carlow Stone; die de reus vanaf Addlebrough Hill op de oevers van Semer Water had gegooid). Aan de bovenkant bevinden zich kuiltjes die doen denken aan cup-and-ring-markeringen, maar waarschijnlijk van nature zijn ontstaan. Edmund Bogg schreef in zijn boek Richmondshire uit 1908 de ‘bekers’ op de steen toe aan de vingers van de duivel (die de steen gooide). Een thema dat ook bij andere stenen te vinden is: christelijk doordrenkte verhalen waarin de duivel de legendarische gigantische of heroïsche figuren van veel oudere lokale mythen vervangt.

Op zomeravonden horen mensen onder water kerkklokken luiden bij de Carlow Stone. In het meer zou een ijzertijddorp verzonken zijn, wat destijds op palen boven het water stond. Een verhaal vertelt dat een engel naar de aarde kwam en besloot de naastenliefde van mensen te testen. De engel ging naar het dorp ging om voedsel te vragen. Iedereen weigerde en sloeg de deur in zijn gezicht totdat hij bij het huisje kwam waar de armste, meest behoeftige familie van het dorp. Ze nodigden hem uit binnen te komen en het weinige dat ze hadden werd gedeeld.

Devil’s Stone op de Addlebrough Hill
Carlow Stone, de druïden het gebruikten als altaar voor mensenoffers volgens enkele legendes

De Devil’s Arrows zijn vier staande stenen of menhirs in een uitlijning ongeveer 200 meter. De stenen vormen een uitlijning die bijna recht is en NNW-SSE loopt. Er wordt gedacht dat ze zijn gerangschikt om op één lijn te komen met de meest zuidelijke zomeropkomst van de maan. Er is een legende, die teruggaat tot 1721, die zegt dat de duivel de stenen gooide, gericht op de volgende stad Aldborough. Hij stond op Howe Hill en schreeuwde: “Borobrigg blijf uit de buurt, op de stad Aldborough zal ik neerstorten!”. De stenen kwamen niet ver genoeg en landden in plaats daarvan in de buurt van Boroughbridge. William Camden vermeldt de vier stenen in zijn Britannia en merkt op dat “een recentelijk werd neergehaald door sommigen die, hoewel tevergeefs, hoopten een schat te vinden”. De neergehaalde steen werd later gebruikt als basis voor een nabijgelegen brug over een rivier. 

Man bij één van de Devil’s Arrows

Wanneer de rest van het land vuurwerk en vreugdevuren afsteekt op Guy Fawkes Night, 5 november, vallen de dorpelingen van Shebbear een enorm rotsblok op de ‘green’ aan met koevoeten. Ze moeten de Devil’s Stone omdraaien, die ongeveer een ton weegt en 1,80 meter bij 4 meter meet. De legende gaat dat als de steen niet wordt omgedraaid, het ongeluk op het dorp zal neerdalen. De oorsprong van het gebruik is doordrenkt van legendes. De steen werd door St. Michael op de duivel zelf gegooid. Maar waarom het draaien van de steen ongeluk voorkomt, weet niemand. De kerkklokken luiden dissonant, de dominee vertelt het verhaal van de legende en de steen wordt ieder jaar om 20:00 uur omgedraaid.

Een theorie is dat het een altaarsteen kan zijn geweest die door een heidense cultus naar deze plek is gebracht op de manier waarop de druïden stenen van Wales naar Stonehenge in Wiltshire brachten, hoewel hier geen bewijs voor is. Een andere theorie is dat het door de duivel zelf is laten vallen, toen hij door Sint-Michiel uit de hemel werd geworpen (vandaar het lawaai van dissonante bellen om hem af te schrikken). Ten slotte is er de theorie dat de steen werd gebruikt als de funderingsteen voor de nabijgelegen Hanscott-kerk. Door de duivel (of een andere bovennatuurlijke kracht) werd de steen naar Shebbear verplaatst. Elke keer dat de steen naar Hanscott werd gebracht, zou het op mysterieuze wijze weer in Shebbear opduiken. Ze hebben hem uiteindelijk laten liggen.

De dorpskroeg naast het rotsblok is ernaar vernoemd: The Devil’s Stone Inn. Het heeft een geschilderd bord met Old Nick zelf zittend op de steen. Er wordt aangenomen dat het de meest spookachtige pub van het Verenigd Koninkrijk is. Kamer 8 wordt beschouwd als de meest spookachtige in de herberg, waarbij gasten melden dat de bedovertrekken plotseling worden verwijderd en dat er ’s nachts foto’s aan de muren worden verplaatst.

De Devil’s stone heeft een samenstelling die nergens in Europa bekend is. Het draaien duurt slechts een paar minuten, maar je kunt vooraf Morris-dansers verwachten en er zijn smakelijke verfrissingen verkrijgbaar in de pub. Het is altijd op de 5e, zelfs als het op een zondag valt.

Boven: Het omdraaien van de Devil’s Stone op Guy Fawkes Night

Links: het bord van de nabijgelegen pub “Devil’s Stone Inn”

In de 17e en 18e eeuw speelde de duivel een veel meer publieke rol in het dorpsleven dan hij nu doet. Zijn activiteiten zijn het onderwerp van vele klassieke verhalen over de held, de plaatselijke predikant, die regelmatig worstelt om te voorkomen dat zijn eigenzinnige kudde afdwaalt op het pad van Satan en de schimmige heidense goden.

Duivel gooit de Greystone

De bouw van de Carsphairn-kerk in het begin van de 17e eeuw was een grote klap voor de duivel in zijn pogingen om de parochie onder controle te krijgen. Hij deed zijn best om het nieuwe gebouw te slopen door er een grote steen naar toe te slingeren vanaf de hoogten van Cairnsmore. 

Gelukkig voor de gelovigen bereikte de steen zijn doel niet. Het ligt vandaag nog steeds in een tuin achter een huisje, aan de andere kant van de weg naar de kerk. Het huisje was ooit bekend als ‘Greystones Pub’.

Op Windy Standard is er nog een steen – The Devil’s Putting Stone – die eruitziet als een gigantische menselijke schedel. Het bevindt zich in de buurt van de top en wacht misschien op zijn toekomstig gebruik als projectiel tegen de gelovigen van Carsphairn.

The Devils Putting Stone, Windy Standard

In Zuid-Tirol komt ook een duivelssteen voor. Volgens de sage hadden de boeren uit Selva dei Molini de duivel zo woedend gemaakt, dat hij zwoer wraak te nemen. De duivel droeg de steen van Luson/Lüsen naar Selva dei Molini en wilde hem vervolgens omlaag laten rollen. Daarvoor koos hij de kortste weg. Maar omdat de steen zwaar was en ook een duivel wel eens een pauze nodig heeft, had hij de mand met de steen die hij op zijn rug droeg even neergezet. Hij was nog steeds zo kwaad op de boeren uit Selva dei Molini, dat hij niet eens merkte dat de dageraad aanbrak en dat de koster van Terento/Terenten – die graag vroeg opstond – de kerkklok al luidde voor het ochtendgebed. Noodgedwongen moest de duivel de steen laten liggen en weer naar de onderwereld vluchten. Zo komt het dat de ‘duivelssteen’ nog steeds midden in het bos ligt op de berghelling boven Nunewieser op ca. 1700 m hoogte.

De duivelssteen in Zuid-Tirol

Ook in Spanje komen duivelsstenen voor, bijvoorbeeld de Piedra del Diablo. Deze steen heeft de functie om als troon voor de duivel te dienen. Het verhaal gaat dat een man onderweg een huilend kind aantrof. Het kind groeide snel.Ttotdat hij in een beest veranderde en de vader zei, dat het de duivel was. Terwijl hij zwierf door eenzame plaatsen stopte de duivel om te rusten op deze rots die, bij contact met de billen, smolt om ze voor altijd gemarkeerd achter te laten. Sindsdien is het kwaad vaak op die plek gevoeld en veroorzaakte het donderend en duivels gekrijs. De bewoners van de omgeving zien de omgeving van de steent als een verboden gebied na zonsondergang.

Piedra del Diablo

Een ander voorbeeld is te vinden in Lima. Hier wordt een duivelssteen op een hoek van een straat ook wel “la peña horarada” (rots van het uur) genoemd. Volgens de traditie van Palma is het gat dat in het onderste deel van deze steen te zien is, gemaakt door de duivel toen hij probeerde te vluchten voor een processie van de Heer der Wonderen. Het blijkt dat in die tijd de processie van de Nazarener door de Calle del Suspiro (vandaag Jirón Cangallo) trok. 

De duivel, die rondliep om de vrome Lima te verleiden, was zo bang dat hij wilde vluchten voor de processie. Hij had geen andere keuze dan door de rots te gaan. Oudere inwoners zeggen dat er veel gemeentelijke inspanningen zijn geweest om te proberen de steen uit deze hoek te verwijderen (omdat deze de doorgang belemmert), maar dit is nog altijd niet gelukt.

El Diablo, “la peña horarada”

In België is een duivelsteen, of Pierre du Diable, gelegen bij Stavelot. De belangrijkste legende die aan deze rots verbonden is, vertelt dat Remacle en zijn monniken een klooster bouwden aan de oever van de Amblève. In het centrum van de abdij van Stavelot had Remacle een enorme ruimte voor de kerk vrijgemaakt. Het moest de houten kapel vervangen die vanaf het begin was gebouwd. Toen de duivel het nieuws vernam, vertrok hij met een enorme rots om de constructie te vernietigen.

Toen Remacle van een engel over het gevaar hoorde, verzamelde hij alle oude schoenen van de monniken en ging op weg om de duivel te ontmoeten. Hij liet hem geloven dat hij al die schoenen had versleten sinds hij de abdij verliet. De duivel, hierdoor ontmoedigd, liet de rots vallen die je onder het pad kunt zien.

Ansichtkaart uit 1919

Ook in Nederland zijn ‘duivelsstenen’, zoals de Duivelssteen bij de Carolinaberg op de Veluwe. Deze steen kwam al voor in Verhalen over offerstenen waar soortgelijke stenen worden genoemd. Hier komt ook ‘De Gesloten Steen’ in Utrecht voor, die ook wel Duivelssteen wordt genoemd. Ook in Kinderstenen zijn soortgelijke stenen te vinden en in Duitsland is Teufelsstein een benaming voor een napjessteen.

Het verhaal over de steen nabij Carolinaberg gaat als volgt: toen de inwoners van Doesburg geld inzamelden om een kerktoren te bouwen, kwam de duivel hier achter. Hij zag bij de IJssel hoe ver ze al waren en begon te rennen. Bij Laag Keppel vond hij een grote kei en gooide deze naar Doesburg om de kerktoren kapot te gooien. De steen kwam in de Onzalige Bossen terecht en als je goed kijkt, kun je de afdrukken van de klauwen van de duivel zien (waar hij de steen heeft vastgepakt). Waarschijnlijk was de duivel zo boos en kon hij zijn krachten niet meer beheersen en daardoor heeft hij te hard gegooid waardoor hij miste.

De steen is een markesteen. De Lutte en de marke Zuid-Berghuizen, die grensden aan elkaar, en die marken werden gemarkeerd met stenen. Carol Denneheuvel een  bosnimf, heeft vervolgens de steen betoverd. Elke vrouw die niet zwanger kon worden moest naar de steen komen. De vrouwen moesten vervolgens een spijker in de steen slaan en als er bloed uit kwam dan zou de vrouw zwanger worden.

De afbeelding die boven dit artikel wordt getoond, beeld de Devil’s Stone in the Esk uit. Deze steen ligt nog altijd vlakbij een brug in het water en staat bekend als The “De’ils Stane”.

Marinda Ruiter

De’ils Stane

Bronnen

https://www.paintwalk.com/2017/07/the-devil-stone-bere-regis-dorset.html

https://ghostwatch.net/haunted-pubs/report/146-devils-stone-inn

https://www.suedtirol.info/nl/beleven/duivelssteen_activity_68874

https://www.routeyou.com/nl-be/location/view/49075780/pierre-du-diable-stavelot

https://www.verhalenbank.nl/items/show/14842

https://www.verhalenbank.nl/items/show/11563

https://www.verhalenbank.nl/items/show/47738

https://elcomercio.pe/lima/diablo-piedra-barrios-altos-298030-noticia/?ref=ecr

Afbeeldingen

Devil’s Stone https://www.watercolourworld.org/painting/devils-stone-esk-tww460a5973536464

Pinterest en Flickr

Devil’s Stone Von Tom Knapp, CC BY-SA 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=13129395

Carlow http://weaverofgrass.blogspot.com/2009/01/semerwater-and-carlow-stone.html

Omdraaien https://www.devonlive.com/news/devon-news/uks-most-haunted-pub-sale-2818306

Vorig artikelArcheologisch museum van Heraklion op Kreta, een van de topmusea in Europa
Volgend artikelOver Trechterbekerboeren, slijpstenen en maalstenen – Deel 17

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.