Het nieuwe boek De eerste mensen in de Lage Landen van archeologen Gerrit Dusseldorp en Yannick Raczynski-Henk wordt op 2 december in het Rijksmuseum der Oudheden te Leiden gepresenteerd. Dit boek mag gezien worden als opvolger van het standaardwerk van Wil Roebroeks’ Oermensen in Nederland dat in 1990 verscheen.

“Dit boek geeft u een up-to-date inzicht in uw fascinerende voorgeschiedenis, en hoe daar vanuit allerlei invalshoeken aan gewerkt wordt, door amateurarcheologen, fulltime opgravers en hightech-techneuten wereldwijd, en met een focus op het kleine stukje aarde dat we de Lage Landen noemen. Dat Gerrit en Yannick ook in heel andere delen van dat grote verspreidingsgebied van vroege mensachtigen – respectievelijk zuidelijk Afrika en Armenië – gewerkt hebben en nog steeds werken, maakt hun blik op de archeologie van dit stukje Noordwest-Europa, ingekaderd in het grotere verhaal van de evolutie van de mens, extra interessant.” Uit het voorwoord van Wil Roebroeks.

Onze oorsprong fascineert. Iedere cultuur heeft wel een kleurrijke verklaring voor hoe wij mensen zijn geworden zoals wij nu zijn. Met de vlucht die onze kennis sinds de Verlichting genomen heeft, maar vooral sinds het baanbrekende werk van Charles Darwin, hebben we steeds meer zekerheid over hoe het écht ging. De ‘oertijd’ is niet langer een mythisch tijdperk vol onbekende aspecten, maar een periode waarvan je de duur kunt meten, het klimaat, de begroeiing en de dierenwereld kunt reconstrueren, en waarin je de ontwikkeling van de menselijke anatomie en de evolutie van het menselijk gedrag kunt bestuderen.

Op school, en ook in de Canon van Nederland, komt de ontstaansgeschiedenis van de mens er bekaaid af. Er wordt een beetje aandacht besteed aan de laatste jager-verzamelaars, en als je geluk hebt wordt het einde van de laatste ijstijd even genoemd. Maar wij, onze soort, zijn een stuk ouder, wel 300.000 jaar. En er is niet één ijstijd geweest, maar tientallen, die de omlijsting vormen van de evolutie van een groot aantal mensensoorten. Sommige van die mensensoorten bezoeken al honderdduizenden jaren van tijd tot tijd wat nu Nederland en België zijn. Zo krijg je als je niet oppast alleen het staartje van de menselijke geschiedenis mee, terwijl die andere 99% van onze evolutie minstens zo spectaculair en fascinerend is. Daarom dit boek De eerste mensen van de Lage Landen.

Toegankelijk geschreven voor een breed publiek put het boek uit de nieuwste theorieën. Het boek is rijk geïllustreerd met vondsten uit binnen- en buitenland en geeft een toegankelijk overzicht met betrekking tot de tenminste 800.000-jaar-durende bewoningsgeschiedenis van Nederland en België.

Het boek maakt ook meteen korte metten met een aantal stereotypische beelden, zoals het welbekende plaatje van de aap die langzaam rechtop gaat lopen (want zo is het niet gegaan) of het beeld van de moeilijk kijkende Neanderthaler in een berenvel die op een besneeuwde berghelling staat. Uitgangspunt van dit boek is wat we nu over Neanderthalers weten: intelligente mensen die zich een paar honderdduizend jaar prima hebben weten te redden.

“Het zal de lezer misschien opvallen dat we het woord ‘oermensen’ vermijden,” aldus de schrijvers. “In dit boek lees je over de geraffineerde werktuigen en voedselvoorziening, de schitterende kunst, de complexe manier van samenleven van mensen in de afgelopen paar honderdduizend jaar. Al die verfijnde gedragingen passen niet bij het primitieve beeld dat het voorvoegsel ‘oer-’ oproept. De mensen die in de steentijd in de Lage Landen en elders rondliepen, waren niet meer of minder ‘oer’ dan jij en wij.”

Over de schrijvers

Gerrit Dusseldorp is een expert op het gebied van het gedrag van jager-verzamelaars in zowel Noordwest-Europa als Zuid-Afrika. Hij is Universitair Docent aan de Universiteit Leiden en leidt een door NWO (Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk onderzoek) gefinancierd onderzoeksproject naar de ontwikkeling van de moderne mens in zuidelijk Afrika en doet ook onderzoek naar het gedrag van Neanderthalers en de redenen voor hun verdwijning.

Yannick Raczynski-Henk is aan de Universiteit van Leiden afgestudeerd als prehistorisch archeoloog met een brede interesse in oorsprong van onze soort, ethologie, het Oud- en Midden-Paleolithicum en (löss-)geologie. Daarnaast maakt hij illustraties van vuurstenen artefacten en heeft hiervoor een handleiding geschreven. Sinds 2009 is hij betrokken bij onderzoek in Armenië en Georgië naar de allervroegste geschiedenis van de mens. De Kaukasus vormt één van de routes die de allereerste hominiden nemen als ze Afrika verlaten om de rest van de wereld te verkennen. Het is dus ook een van de plekken waar je moet zijn om het begin van onze geschiedenis te onderzoeken.

Beide auteurs zijn verbonden aan de Universiteit Leiden.

Titel: De eerste mensen in de Lage Landen / auteurs: Gerrit Dusseldorp en Yannick Raczynski-Henk / ISBN 9789023258506 / aantal pagina’s 220 / verkoopprijs € 25,00

Het boek is verkrijgbaar in de winkel van het Hunebedcentrum.

Vorig artikel9000 jaar geleden werd er al gekampeerd bij camping de Warme Bossen in Schoonloo
Volgend artikelEen bonte zwerfsteen van zandsteen
Harrie Wolters is algemeen directeur van het Hunebedcentrum.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.