300.000 jaar oude momentopname: Oudste menselijke voetafdrukken uit Duitsland gevonden

0
255
Zo zag het er misschien uit in Schöningen zo'n 300.000 jaar geleden. Aquarel door Benoît Clarys

Drie fossiele voetafdrukken van Homo heidelbergensis ontdekt tussen prehistorische olifantensporen in de vindplaats Schöningen in Nedersaksen.

Schöningen/Tübingen, 05/12/2023. In een studie die vandaag is gepubliceerd in het tijdschrift Quaternary Science Reviews presenteert een internationaal onderzoeksteam onder leiding van wetenschappers van de Universiteit van Tübingen en het Senckenberg Centre for Human Evolution and Palaeoenvironment de vroegste menselijke voetafdrukken die bekend zijn uit Duitsland. De sporen werden ontdekt in het ongeveer 300.000 jaar oude Paleolithische vindplaatsencomplex Schöningen in Nedersaksen. De voetafdrukken, vermoedelijk van Homo heidelbergensis, worden omringd door verschillende diersporen – samen geven ze een beeld van het ecosysteem in die tijd. Het project wordt gefinancierd door het Ministerie van Wetenschap en Cultuur van Nedersaksen en de Universiteit van Tübingen.

Fossiele voetafdrukken van de site Schöningen 13 II-2 Untere Berme. Foto: Senckenberg

In een open berken- en dennenbos met een ondergroei van grassen ligt een meer van een paar kilometer lang en een paar honderd meter breed. Aan de modderige oevers verzamelen zich kuddes olifanten, neushoorns en evenhoevigen om te drinken of te baden. Te midden van dit landschap staat een kleine familie van “Heidelbergmensen”, een mensensoort die al lang uitgestorven is.

“Zo zou het er 300.000 jaar geleden uitgezien kunnen hebben in Schöningen in Nedersaksen,” legt de hoofdauteur van het onlangs gepubliceerde onderzoek, Dr. Flavio Altamura, een fellow aan het Senckenberg Centre for Human Evolution and Palaeoenvironment aan de Universiteit van Tübingen (SHEP), uit, en hij vervolgt: “Voor het eerst hebben we een gedetailleerd onderzoek uitgevoerd naar de fossiele voetafdrukken van twee vindplaatsen in Schöningen. Deze sporen geven ons, samen met informatie uit sedimentologische, archeologische, paleontologische en paleobotanische analyses, inzicht in het paleomilieu en de zoogdieren die ooit in dit gebied leefden. Onder de afdrukken zijn drie sporen die overeenkomen met voetafdrukken van hominidae – met een leeftijd van ongeveer 300.000 jaar zijn dit de oudste bekende menselijke sporen uit Duitsland en werden ze hoogstwaarschijnlijk achtergelaten door Homo heidelbergensis.”

Potentiële voetafdruk van hominidae ontdekt in Schöningen 13 II-2 Untere Berme. Foto: Senckenberg

De wetenschappers schrijven twee van de drie menselijke sporen in Schöningen toe aan jonge individuen die het meer en zijn bronnen gebruikten in een kleine groep van gemengde leeftijd. “Afhankelijk van het seizoen waren er rond het meer planten, vruchten, bladeren, scheuten en paddenstoelen verkrijgbaar. Onze bevindingen bevestigen dat de uitgestorven mensensoort leefde aan oevers van meren of rivieren met ondiep water. Dit is ook bekend van andere Neder- en Midden-Pleistocene vindplaatsen met voetafdrukken van hominidae,” zegt Altamura. De verschillende sporen in Schöningen bieden een momentopname van het dagelijks leven van een familie en kunnen volgens het onderzoek informatie verschaffen over het gedrag en de sociale samenstelling van hominegroepen, maar ook over ruimtelijke interacties en het samenleven met kuddes olifanten en andere, kleinere zoogdieren. “Gebaseerd op de sporen, inclusief die van kinderen en jongeren, was dit waarschijnlijk eerder een familie-uitstapje dan een groep volwassen jagers,” vat de archeoloog en expert op het gebied van fossiele voetafdrukken samen.

Fossiel olifantenspoor in Schöningen 13 II-2 Untere Berme, met houtfragmenten in de opvulling van de voetafdruk. Foto: Senckenberg

Naast de menselijke sporen analyseerde het team een reeks olifantensporen die toe te schrijven zijn aan de uitgestorven soort Palaeoloxodon antiquus – een olifant met rechte slagtanden die destijds het grootste landdier was en waarvan de volwassen stieren een lichaamsgewicht tot 13 ton bereikten. “De olifantensporen die we in Schöningen hebben ontdekt, hebben een indrukwekkende lengte van 55 centimeter. In sommige gevallen vonden we ook houtfragmenten in de afdrukken die door de dieren in de – toen nog zachte – grond waren geduwd,” vertelt Dr. Jordi Serangeli, opgravingsbegeleider in Schöningen, en hij voegt eraan toe: “Er is ook een spoor van een neushoorn – Stephanorhinus kirchbergensis of Stephanorhinus hemitoechus – wat de eerste voetafdruk is van een van deze Pleistocene soorten die ooit in Europa is gevonden.”

De voetafdruk van een neushoorn – Stephanorhinus kirchbergensis of Stephanorhinus hemitoechus – is de eerste van deze soort uit het Pleistoceen gevonden in Europa. Foto: Senckenberg

Publicatie:
Flavio Altamura, Jens Lehmann, Bárbara Rodríguez-Álvarez, Brigitte Urban, Thijs van Kolfschoten, Ivo Verheijen, Nicholas J. Conard, Jordi Serangeli 2023. Fossiele voetafdrukken in de laat-paleolithische vindplaats Schöningen (Duitsland): een nieuwe onderzoekslijn om de paleoecologie van dieren en hominidae te reconstrueren. Quaternary Science Reviews. DOI: https://doi.org/10.1016/j.quascirev.2023.108094

Persbericht van de Senckenberg Gesellschaft für Naturforschung, de Universiteit van Tübingen en het Nedersaksische ministerie van Wetenschap en Cultuur

Originele tekst: 11-05-2023 https://uni-tuebingen.de/en/university/news-and-publications/press-releases/archive/archivfullview-press-releases/article/300000-year-old-snapshot-oldest-human-footprints-from-germany-found/

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.