De drie steencirkels van Midmar en hun relatie met observaties van de maan

0
110
De liggende steen in de steenkring bij de kerk van Midmar weegt 20 ton

Midmar is een plaats in Schotland. Er zijn diverse menhirs en drie steencirkels in het omliggende gebied te vinden, de bouw van twee steencirkels van het type recumbent wordt in de vroege bronstijd gedateerd. Dit type steencirkel heeft een archeoastronomische betekenis en wordt in verband gebracht met observatie van de maan. De derde steencirkel zou een latere ontwikkeling van het type recumbent zijn.

Eén van de recumbent steencirkels staat op het kerkhof van Midmar. Het gebeurde in het verleden vaker dat christelijke bouwwerken werden opgetrokken op de plek van een voorchristelijke cultusplaats, zie bijvoorbeeld Gekerstende stenen in Nederland, Gekerstende stenen in Frankrijk, Gekerstende stenen en Gekerstende stenen in Frankrijk.

Columba bekeert koning Bridei
Sint Columba die predikt tot Bridei, koning van Fortriu, in 565

Het dorp Midmar werd voorheen Migmar genoemd, dit heeft een Pictische oorsprong en verwijst naar een moeras. Pictisch is een uitgestorven Brittonische Keltische taal die werd gesproken door de Picten, de bevolking van Oost- en Noord-Schotland, van de late oudheid tot de vroege middeleeuwen.

Er zijn veel verhalen over wonderen die Sint Columba (521 – 597) verrichtte tijdens zijn werk om de Picten te bekeren, waarvan de bekendste zijn ontmoeting met een ongeïdentificeerd dier is (dat sommigen gelijkstellen aan het monster van Loch Ness) in 565. Columba was van koninklijken bloede en behoorde tot de Cenél Conaill, het geslacht van Connell van Donegal en Tyrone. In zijn jeugd was het christendom nog het geloof van een kleine groep edelen. Na het bloedbad van 561 besloot hij Ierland te verlaten en in 565 kwam hij aan op het eiland Iona.

In de jaren daarna heeft hij rusteloos alle eilanden in de wijde omgeving opgezocht om de mensen te kerstenen, tot op de Faeröer en IJsland toe. Hij bezocht in Schotland de heidense koning Bridei, waarmee hij Bridei’s respect won. Bridei was koning van Fortriu, een Pictisch koninkrijk dat tussen de 4e en 10e eeuw werd opgetekend. Vervolgens speelde Columba een belangrijke rol in de politiek van het land.

De kerk van Midmar en de recumbent stone met de flankerende stenen

De steencirkel van Midmar ligt naast de parochiekerk. Het gaat om een steencirkel van het recumbent type, wat aanduid dat één van de stenen niet rechtop staat maar liggend is geplaatst. De liggende steen wordt aangeduid met ‘recumbent‘ en het is de grootste steen van de gehele steencirkel. De cirkel met een diameter van 17 meter bevat stenen tot 2,45 meter hoog. De stenen worden beschreven als “hoektandachtig”. In 1914 werden de stenen verstoord door de aanleg van een nieuw kerkhof. De cirkel is in 1925 en 1970 als prehistorisch monument aangeduid na archeologisch onderzoek.

De steencirkel van Midmar ligt tegenwoordig op het kerkhof en is in 1914 verstoord geraakt toen een nieuw kerkhof werd aangelegd.

Er zijn in 2011 meer dan 70 steencirkels van het recumbent type geïdentificeerd in het boek Great Crowns of Stone: The Recumbent Stone Circles of Scotland, gepubliceerd door the Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Scotland. Dit type steencirkels omsloten over het algemeen een lage cairn, hoewel deze in de loop van de millennia vaak zijn verdwenen. De vorm zou voor rituele astronomische doeleinden geschikt zijn. De maan zou boven de liggende steen zijn verschenen, ingelijst tussen de flankers. Aan elke kant van de liggende steen staat een flankerende steen en dit zijn doorgaans de hoogste stenen in de cirkel, waarbij de kleinste zich aan de noordoostelijke kant bevindt.

De recumbent steencirkels van Schotland hebben een gemiddelde diameter van ongeveer 20 meter; een liggende steen van 3,7 meter lang zou een waarnemer een gezichtsboog van ongeveer 10 graden hebben gegeven. Dit zou de aanbidders ongeveer een uur hebben gegeven waarin de maan over de steen zou passeren. Ongeveer elke achttien en een half jaar kwam de maan dichterbij, waarbij het leek alsof hij ‘ingelijst’ was tussen de twee flankerende stenen boven de liggende steen; dit was vermoedelijk een piektijd voor ceremonies. Het interieur van sommige opgegraven recumbent steencirkels blijkt putten te bevatten gevuld met houtskool, scherven van aardewerk en de gecremeerde overblijfselen van menselijke botten (soms die van jonge kinderen).

Het waren geen grafmonumenten in de gewone zin van het woord; de overblijfselen lijken slechts “tekens” te zijn geweest die een paar individuen en een klein deel van de lichamen vertegenwoordigen. Het is mogelijk dat ze zijn gebruikt om de locaties heilig te maken. De bouwers strooiden ook gebroken kwarts rond de stenen, wat de stralen van het maanlicht zou hebben gebroken en gereflecteerd. Ze kunnen gezien zijn als “maansteen” die diende om de invloed van de maan naar de gewenste plek te trekken en de ceremonie met zijn glans te doordrenken.

De twee flankerende stenen omringen de recumbent (liggende steen) van Sunhoney

De steencirkel met de naam Sunhoney is ook van het type recumbent en ligt op ongeveer twee kilometer afstand van de steencirkel van Midmar. Deze steencirkel ligt iets ten oosten van het dorp bij Sunhoney Farm. De cirkel heeft een diameter van 25,4 meter en wordt gevormd door 12 stenen, namelijk de recumbent, de twee flankers en negen andere. De recumbent is in twee delen gebroken en is voorzien van een aantal cupmarks (napjes). Deze zijn geteld, maar onderzoekers hebben andere resultaten weergegeven (28, 30 of 31 napjes in totaal). Napjesstenen komen op veel plekken voor, zie bijvoorbeeld Heksenstenen en Duivelsstenen. Het verband met observaties van de maan komt ook veelvuldig voor, zie hiervoor Megalieten in de maneschijn.

Binnen de Sunhoney steencirkel bevindt zich een cairn Bij de opgraving in 1865 door Charles Dalrymple werden overblijfselen van crematies ontdekt. Omdat het zich in relatief goede staat bevindt, hebben diverse onderzoekers Sunhoney beoordeeld op zijn archeoastronomische kenmerken. Norman Lockyer was de eerste die dit deed, daarna George Browne twee keer (in 1906 en 1920). Alexander Thom, Aubrey Burl en Clive Ruggles hebben recentelijk op de site onderzoek gedaan.

De lay-out van de steencirkel van Cullerlie

De steencirkel van Cullerlie wordt beschouwd als “een latere ontwikkeling van de recumbent steencirkel”, hoewel de lay-out met meerdere cairns binnen de cirkel het monument uniek maakt. Deze steencirkel staat ook wel bekend als the Standing Stones of Echt. Het bestaat uit acht onregelmatige stenen van rood graniet die op ongeveer gelijke afstanden zijn gerangschikt om zo een ​​cirkel met een diameter van 10,2 meter te vormen, die hetzelfde aantal kleine cairns omsluit. Op één na hebben alle cairns elf ringstenen, de laatste heeft er negen.

Toen de cirkel in het tweede millennium voor Christus werd gebouwd, werd het omringende landschap gekenmerkt door natte moerassen en werden de stenen van hoger gelegen gronden naar de locatie getransporteerd. De hoogste van de stenen markeert de noordkant van de cirkel. De stenen variëren in hoogte van 1,09 meter tot 1,80 meter. Een onderzoek van de locatie uit 2004 toonde aan dat verschillende stenen waren voorzien met voorheen onopgemerkte cupmarks (napjes).

De Cullerlie steencirkel

Opgravingen uitgevoerd in 1934 door H.E. Kilbride-Jones in opdracht van het Ministerie van Openbare Werken toonden aan dat de cirkel in fasen werd gebouwd. Het hele terrein was eerst ontruimd, geëgaliseerd en verbrand (door stapels wilgentakken in brand te steken). Toen werden de buitenste stenen op hun plek gezet, waarvan de basis in punten was gevormd om ze stabieler in hun grindbed te plaatsen. Ze zijn in de loop van de tijd enigszins geërodeerd doordat zure turf de onderste delen van de stenen heeft weggevreten. Eikenhout en hazelaar werd verbrand in de steenkring, waarbij houtskool achterbleef. Gecremeerde menselijke botten werden binnen vijf van de ringen in de as geplaatst. De site werd vervolgens gevuld met kleinere stenen om de carins te creëren die vandaag de dag zichtbaar zijn.

In 1820 werd gemeld dat er nog acht vergelijkbare bouwwerken waren, maar in 1934 werd hier niets meer van aangetroffen tijdens archeologisch onderzoek. Naast de drie genoemde steencirkels, zijn er nog vele menhirs in het gebied te vinden.

Marinda Ruiter

Een van de menhirs nabij Midmar

Bronnen

Wikipedia

Sint Columba die predikt tot Bridei, koning van Fortriu, in 565 – By J. R. Skelton (Joseph Ratcliffe Skelton; 1865–1927) (illustrator), erroneously credited as John R. Skelton – Henrietta Elizabeth Marshall, Scotland’s Story, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=2546243

De liggende steen weegt 20 ton – By Recumbent stone slab (20T weight), Midmar Stone Circle by Stanley Howe, CC BY-SA 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=139332057

Columba bekeerd koning Bridei – By William Hole – Mural painting in the Scottish National Portrait Gallery, photographed by uploader, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=32599458

De steencirkel van Midmar ligt tegenwoordig op het kerkhof en is in 1914 verstoord geraakt toen een nieuw kerkhof werd aangelegd. – By Midmar Kirk Recumbent Stone Circle (3) by Anne Burgess, CC BY-SA 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=128945568

De twee flankerende stenen omringen de liggende steen van Sunhoney – By ronnie leask, CC BY-SA 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=13762532

De lay-out van de steencirkel van Cullerlie – By James Logan – Archaeologia: Or, Miscellaneous Tracts, Relating to Antiquity, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=39980056

Een van de menhirs nabij Midmar – By Standing Stone at Midmar, Aberdeenshire by Andrew Tryon, CC BY-SA 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=134907180

De kerk van Midmar en de recumbent stone met de flankerende stenen – By Midmar Kirk Recumbent Stone Circle (6) by Anne Burgess, CC BY-SA 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=128945629

De Cullerlie steencirkel – By Oliver Dixon, CC BY-SA 2.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=13532540

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.