Hunebedhunters

La Hougue Bie op Jersey: een bijzonder ganggraf

Door

13 april 2024

2370

In Grouville, op het eiland Jersey, ligt La Hougue Bie: een ganggraf, een oude kerk, een ondergrondse bunker uit WOII, een neolithisch huis en een museum. De naam hougue is een Jèrriais woord voor heuvel en komt van het Oud-Noorse woord voor heuvel haugr. Over de herkomst van het woord bie zijn onderzoekers het niet eens. Het grafmonument wordt gezien als een van de tien oudste bouwwerken ter wereld (6000 jaar oud) en ook als een van de mooiste ganggraven (hunebedden) in Europa. Het monument is gemaakt door dezelfde cultuur die ook de monumenten in Carnac heeft gebouwd. Er zijn veel overeenkomsten met de monumenten die in Carnac en omgeving te vinden zijn. Via dit monument maakt u kennis met het leven in de nieuwe steentijd, zo’n 6.000 jaar geleden.

Het ganggraf

De grafheuvel met daarin het graf is ruim 12 meter hoog. Het prehistorische monument dateert uit de nieuwe steentijd, zo’n 4000 tot 3.500 v.Chr. Het graf is 18,6 meter lang met aan het einde een grote ruimte van 9 bij 3,6 meter. Achter een grote steen bevindt zich een kleinere ruimte – een soort heiligdom. Het monument bestaat uit zo’n 70 stenen. Deze komen van diverse plekken van het eiland. Sommige stenen kunnen zijn hergebruikt in dit nieuwere monument. Tijdens onderzoek is botmateriaal aangetroffen in het ganggraf, namelijk de crematieresten van acht personen. Dierlijke botten, schelpen, kralen en vuurstenen werktuigen naast resten van verbrand aardewerk (minstens 20 potten) zijn gevonden. Deze rituele plaatsen werden gebruikt voor ceremonies waar incidenteel mensen werden bijgezet en deze graven worden gekoppeld aan de Armorican Passage Grave group. Vanaf het laat-neolithicum is de grafkamer niet meer gebruikt.

Ontdekking en onderzoek

Nadat het monument werd afgesloten door stenen was het monument niet meer te zien. Pas in 1924 is de ingang ontdekt, mede door de vermoedens van sporen uit de prehistorie in deze heuvel. Aan het einde van de 20ste eeuw ontdekten onderzoekers dat in de gang tijdens de zonnewende de zon de achterste ruimte bereikt. In 1990 heeft een belangrijke restauratie plaatsgevonden. Toen is het monument ontdaan van allerlei vreemde elementen die er door de loop van de tijd tegen aan waren gebouwd. Het monument zoals we dat nu zien is het resultaat van de restauratie van 1990. In 2024 in september wordt het 100 jarig bestaan van de ontdekking gevierd. Een van de acties die dan plaatsvindt is dat er bij de belangrijkste megalithische monumenten op het eiland nieuwe borden geplaatst worden.

Meer informatie over het monument zie https://www.theislandwiki.org/index.php/La_Hougue_Bie

Het einde van het ganggraf. Achter de grote steen bevindt zich het heiligste deel.

Aan het einde van de gang ligt deze steen.

Boven op het prehistorische monument staat een kerk uit de 12e eeuw

Op de grafheuvel staat een kerk uit de 12e eeuw met daarnaast een kapel uit de 16e eeuw: de Notre Dame de la Clarté en de Jerusalem Chapel. Mogelijk is de heuvel als heiligdom bekend gebleven en is daarom mogelijk het kerkcomplex hierop gebouwd. Het complex is later omgebouwd tot neogotisch huis met daarop zelfs een toren. De toren is in 1924 gesloopt. Inmiddels wordt het gehele terrein beheerd door de Societé Jersiaise. De mensen die de kerk hebben gebouwd hebben dus nooit geweten dat er een prehistorische grafkamer in de heuvel verscholen lag.

Een Duitse bunker uit de bezettingstijd

Op 10 maart 1942 werd met de bouw van de ondergrondse bunker gestart naast de grafheuvel door de Duitse bezetters. Deze bunker was een ondergrondse commandobunker met een gang en kamers. Naast de bunker staat een uniek monument voor de slavenarbeiders. Rondom de bunker werden 70 loopgraven gegraven waarbij waarschijnlijk veel archeologische overblijfselen zijn beschadigd.

De ingang van de bunker. Binnen in de bunker is een kleine expositie te zien.

Heave (Deining) door Maurice Blik. Dit beeld is opgedragen aan de mensen die getransporteerd zijn naar het eiland om gedwongen te werken voor de Duitsers van 1940 tot 1945.

Een gereconstrueerd huis uit het neolithicum

Op Jersey zijn nog nooit restanten gevonden van een neolithisch huis maar die moeten er uiteraard wel geweest zijn. In 2018 is een project gestart om een neolithisch huis te bouwen. Dat is gelukt. Het wordt voor allerlei activiteiten gebruikt, waaronder schoolklassen die hier kunnen ervaren hoe het leven er in de steentijd uit zag.

Museum

In het museum naast La Hougue Bie is het verhaal te zien van de grootste Keltische muntschat die ooit in Europa gevonden is. De vindplaats is niet ver van La Hougue Bie, het is een akker die nu beschermd is. In deze akker zijn in de vorige eeuw al eens eerder muntschatten gevonden, maar in 2012 kwam de grootste ooit tevoorschijn. Maar liefst 70.000 munten en sieraden zaten aan elkaar gekit. Het is verstopt in de akker zo’n 2000 jaar geleden toen de Romeinen naar Jersey kwamen en een waar schrikbewind voerden. Lokale mensen verstopten toen hun kostbare eigendommen in de grond.