Niet alle voorchristelijke cultusstenen zijn gelegen in een romantische, landelijke omgeving. Soms vind je bijzondere stenen op de meest onverwachte plekken en loop je er voorbij zonder het door te hebben. In Cheltenham, Engeland, bevindt zich de Tinglestone (die ook wel Wish Stone wordt genoemd). Het is een steen die door folklore omringd wordt en inmiddels, door stedelijke ontwikkeling, in de bebouwde kom te vinden is. Het zou gaan om een root stone waar door de Angelsaksen tijdens nieuwe maan de volksvergadering werd gehouden.
De meest gehoorde traditie rondom de Tinglestone is dat bezoekers er een klein steentje op moeten leggen en dan een wens moeten doen. Als je een “tinteling” voelt, komt je wens uit. Er zijn veel kleine steentjes op en rondom de steen te vinden, wat aantoont dat dit ritueel nog altijd wordt uitgevoerd.
Een ‘root stone’ (‘wortelsteen’) in de context van Angelsaksisch Engeland verwijst naar een grote steen, vaak gebruikt voor herdenkings- of rituele doeleinden, of als fundering voor een bouwwerk. Voorbeelden hiervan zijn de Coronation Stone en runenstenen (zie De runenstenen van Jelling en Runenstenen in de Stenkulla kerk. Stenen kunnen ook worden gebruikt voor verschillende rituele of ceremoniële doeleinden, zoals het markeren van grenzen of heilige plaatsen.
Volgens bepaalde theorieën was de steen voorheen onderdeel van een dolmen, weer andere theorieën vertellen dat het oorspronkelijk een neolithische menhir was. De betekenis van de naam Tingle Stone kan ‘een spijker’ (van de wortel teng -, ting – ‘vastmaken’) zijn of verwijzen naar ‘bedekken met iets dat belemmert’. Spijikerstenen worden genoemd in Verhalen over offerstenen, Verstening en Kinderstenen.
Het zou kunnen dat een christelijk verbod heeft voorkomen dat de steen in de Georgische tijd is verdwenen. Dit zou kunnen komen doordat de steen als grenssteen werd beschouwd. Deuteronomium 19:14 zegt: U mag in het gebied dat de HEER, uw God, u toewijst in het land dat hij u in bezit geeft, de stenen die al generaties lang andermans grond begrenzen niet verplaatsen. Spreuken 22:28 zegt: Verplaats geen oude grenzen, je voorouders hebben ze vastgesteld.
Over grensstenen wordt in deuteronomium 27:17 geschreven:
Het zal slecht aflopen met iemand die de grenzen van een gebied verandert.
Vervloekt zij, die zijns naasten landpale verrukt!
Vervloekt is eenieder die de grensstenen van een ander verplaatst.
Vervloekt is hij, die de grensscheiding van zijn naaste verlegt.
Vervloekt is degene die de grenstekens van zijn buurman verplaatst.
Er zijn dus veel verhalen rondom deze steen en het is opvallend dat deze op de hoek van een straat bewaard is gebleven. Het komt vaker voor dat voorchristelijke cultusstenen zijn hergebruikt in latere tijden, zie Het (her)gebruik van menhirs. De volksverhalen die rondom dit soort stenen worden vertelt, tonen aan dat de steen in het verleden erg belangrijk is geweest.
Verhalen over het onheil wat je kan overkomen na het verplaatsen van grensstenen zijn te vinden in Reinstenen, dwaallichtjes en vuurmannen. In Nederland is een bekend voorbeeld De Duivelssteen in Utrecht, hier zouden reuzen of duivels met de steen hebben gegooid en hij werd vastgeketend. Er zijn vele verhalen rondom deze ‘Duivelssteen’ die inmiddels ook op de hoek van een straat in de bebouwde kom ligt.
Ook in Duitsland zijn bijzondere stenen te vinden in de bebouwde kom, een voorbeeld is De Kaiserswerth-menhir in Düsseldorf waar vele verhalen over worden verteld.
Marinda Ruiter
Bronnen
Wikipedia
https://www.google.com/maps/@51.9061759,-2.0741798,3a,45.5y,65.22h,63.4t/data=!3m7!1e1!3m5!1siUcNM6lhD53TC5g_WHj9Yg!2e0!6shttps:%2F%2Fstreetviewpixels-pa.googleapis.com%2Fv1%2Fthumbnail%3Fcb_client%3Dmaps_sv.tactile%26w%3D900%26h%3D600%26pitch%3D26.6%26panoid%3DiUcNM6lhD53TC5g_WHj9Yg%26yaw%3D65.22!7i13312!8i6656?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI1MDYwOC4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D
