Degenen die in het oerpark van het Hunebedmuseum zijn geweest, zullen ongetwijfeld de graanspiekers bij de bronstijd- en ijzertijdboerderij hebben gezien; een klein gebouwtje van ongeveer 1,50 × 1,50 m op vier palen. De bodem ligt 1 m boven het maaiveld.
Wanneer ik met een groep kinderen een rondleiding verzorg en ik hen vraag waar dit gebouwtje voor diende, dan komen de leukste suggesties: van gevangenis, speelhuisje en kippenhok tot wc. Een enkeling komt op het idee er graan in te bewaren.
Deze graanspiekers waren in de oudheid alomtegenwoordig. Bij de opgraving van de Koesteeg (aug. – nov. 2025) zijn zeker 150 sporen aangetroffen waarvan we kunnen aannemen dat het een graanspieker is geweest. De meeste sporen zijn van een vierkant met vier palen; er zijn ook een paar met zes palen.
De spiekers werden gebruikt voor de opslag van het graan. Zo lag het hoog en droog, beschermd tegen regen en ongedierte. Het woord ‘spieker’ komt van het Latijnse spicae, wat korenaar betekent.
Bij onze reis door Noordwest-Spanje zagen we plotseling ook diezelfde constructies als een spieker, alleen groter: sommigen van hout, anderen van steen. Hier worden ze ‘hórreos’ genoemd; een graanopslagplaats.
In Asturië staan de constructies in principe op vier palen, maar sommigen ook op tot wel vijftien palen. Het zijn houten gebouwen, zo hoog dat je er onderdoor kunt lopen. De trap loopt nooit tot boven toe; er is altijd een gat tussen de trap en de ingang.
De palen kunnen van hout zijn of van steen. Op de paal ligt een grote platte steen en daarop is de constructie gebouwd. De grote platte steen voorkomt dat ongedierte in de opslagplaats komt. Een plaatselijke bewoner wist mij te vertellen dat de hórreos beschermd zijn. In Asturië zijn er nog ongeveer 20.000 stuks.
In Galicië, nog meer naar het westen, zien ze er duidelijk anders uit. Daar zijn de constructies vooral van steen, meestal 1,50 à 2,00 m breed en in lengte variërend van enkele meters tot tientallen meters. De ondersteunende palen, pilaren of wanden zijn meestal van steen, met ook hier weer een platte steen erbovenop. De zijwanden zijn voorzien van gleuven om de wind door te laten voor het drogen van het graan. We hebben één hórreo gezien, gevuld met maïskolven. In Galicië zijn er naar schatting 100.000 en ook hier zijn ze beschermd.
Sommige hórreos zijn keurig opgeknapt, andere zijn vervallen. Een enkele heeft een andere functie gekregen, bijvoorbeeld als overnachtingsmogelijkheid bij een B&B, als garage of als serre.
Bijzonder was het feit dat de constructie met palen en een platte steen hergebruikt was voor de markthal met kantoren in Cangas de Onís.
