De steencirkel van Arbur Low biedt een weids uitzicht over Middleton Moor in Derbyshire. Arbor Low, soms wel het “Stonehenge van het Noorden” genoemd, dateert uit het 3e millennium voor Christus en bestaat uit ongeveer 50 liggende stenen in een eivormige opstelling met een centrale ‘cove’ en een omringende neolithische henge met een ovalen wal en gracht. Een cove is een kenmerk dat alleen voorkomt op belangrijke heilige plaatsen.
Er zijn maar weinig henge-monumenten op de Britse eilanden die zo goed bewaard zijn gebleven. De naam Arbor Low is vermoedelijk afgeleid van het Saksische ‘Eorthburg Hlaw’ of ‘Eordburgh Hlaw’, wat simpelweg aarden wal of heuvel betekent. Een andere interpretatie heeft mogelijk betrekking op de stenen zelf, waarbij het eerste deel van ‘Arbor’ afkomstig is van ‘har’ wat grijs betekent.
Arbor Low is de enige overgebleven kalkstenen cirkel in Derbyshire. Er zou er ooit een hebben bestaan binnen de Bull Ring-henge bij Dove Holes, iets meer dan 17 kilometer ten noordwesten, maar de stenen werden ergens in het begin van de 18e eeuw verwijderd om als bouwmateriaal te dienen. De wal en gracht van de henge van Arbur Low, evenals de twee ingangen ervan, werden waarschijnlijk aangelegd in het late neolithicum. De stenen werden later toegevoegd, ergens vóór 2000 v.Chr.
Steencirkeldeskundige Aubrey Burl beschouwt deze plek als een van de wonderen van het megalithische Groot-Brittannië. De site werd in 1533 vermeld als Haberlowe. Men wist waarschijnlijk dat er mensen begraven lagen, aangezien de plek algemeen als spookachtig werd beschouwd. Een herder getuigde eind 19e eeuw dat de plaatselijke bevolking er nooit in de buurt kwam omdat het er wemelde van de boggarts.
Een boggart is een bovennatuurlijk wezen uit de Engelse folklore. De dialectologe Elizabeth Wright beschreef de boggart als ‘een algemene naam voor een verschijning’ en de folklorist Simon Young definieert het als ‘elke ambivalente of kwaadaardige, solitaire bovennatuurlijke geest’. Zoals deze brede definities suggereren, zijn boggarts zowel binnen als buiten te vinden als een huisgeest of als een kwaadaardige geest gedefinieerd door de lokale geografie, een genius loci die topografische kenmerken bewoont.
De boggart staat ook onder andere benamingen bekend, zoals “baggard”, “bogerd”, “boggat”, “bogard”, “boggerd”, “boggert”, “bugart”, “buggard” en “buggart”, en is taalkundige verwant aan de bogeyman (boeman). Een bron uit Lancashire meldt het geloof dat een boggart nooit een naam mag krijgen. Als de boggart een naam krijgt, valt er niet meer mee te redeneren of hem te overtuigen maar wordt hij onbeheersbaar en destructief.
Alle stenen zijn nu verbrokkeld en liggen plat op de grond, waarschijnlijk omdat ze al in een onstabiele positie stonden of door christenen of bijgelovige lokale bewoners zijn omgestoten. Sommigen beweren dat de stenen nooit rechtop hebben gestaan. De omringende wal heeft een buitendiameter van 85 tot 90 meter, een breedte aan de basis van 8 tot 10 meter en was oorspronkelijk ongeveer 3 meter hoog.
De wal en de gracht worden doorsneden door twee tegenover elkaar liggende ingangen. Er zijn aanwijzingen dat de ingangen ooit geflankeerd werden door poortstenen; een stronk en een omgevallen steen bevinden zich nog net buiten de zuidelijke ingang, terwijl een kuil in de noordelijke ingang mogelijk de locatie markeerde van een andere steen die inmiddels van de site is verwijderd. Oorspronkelijk was de gracht 2 tot 3 meter diep, maar is in de loop der tijd dichtgeslibd. Ook deze gracht is niet aaneengesloten; een gedeelte is ongesneden gelaten ter hoogte van de ingangen, waardoor twee verhoogde paden ontstaan die toegang bieden tot het centrale deel van het monument.
De site lijkt in gebruik te zijn geweest tot in de bronstijd toen de buitenste wal werd herbouwd zodat een ronde grafheuvel kon worden opgericht. Deze grafheuvel is opgegraven, waarbij gecremeerde en begraven menselijke botten, aardewerk en vuurstenen werden gevonden. De vondsten zijn opgenomen in de collectie van het Weston Park Museum in Sheffield.
Zowel de aarden als de stenen constructies zijn waarschijnlijk later dan die van de nabijgelegen grafheuvel Gib Hill. Sommige auteurs hebben een aarden wal geïnterpreteerd als een laan die zich ongeveer 300 meter in zuid-zuidwestelijke richting uitstrekte, alvorens naar het westen af te buigen en ten zuiden van Gib Hill uit te komen. Gibb Hill is een ronde grafheuvel uit de Bronstijd die werd gebouwd bovenop een eerdere ovale grafheuvel uit het Neolithicum.
Marinda Ruiter
Bronnen
https://www.english-heritage.org.uk/visit/places/arbor-low-stone-circle-and-gib-hill-barrow
Wikipedia
https://www.themodernantiquarian.com/post/73554/folklore/arbor-low
http://www.stone-circles.org.uk/stone/arborlow.htm
De henge en de liggende stenen – By kitmasterbloke – https://www.flickr.com/photos/58415659@N00/54644237088/, CC BY 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=169896335
Een boggard in “Juvenile tales for boys and girls”, William Milner, 1849. – By Jantiff Illustration – Tales of Britain and Ireland commissioned this work with permission for releasing under this license., CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=148121301
