De Chianca-dolmen is een megalitisch monument daterend uit de late bronstijd (ongeveer 1.100 tot 800 v. Chr.). De term ‘megalitisch’ komt van de Griekse woorden ‘mègas’, wat ‘groot’ betekent, en ‘lithos’, wat ‘steen’ betekent. Het hunebed ligt in Puglia in Zuid-Italië aan de Adriatische kust en wordt wel gezien als een van de mooiste hunebedden van Europa (althans volgens de historicus en schrijver Mario Cosmei).
De archeologen Francesco Samarelli en Angelo Mosso ontdekten dit monument in 1909. De eerste opgravingen werden gedaan door de ontdekkers zelf. Het werk werd in de laatste maanden van 1910 voortgezet door de archeoloog Michele Gervasio. Toen het hunebed werd ontdekt, was er door lokale boeren helaas al veel verwijderd.
In het monument werden restanten van verbrande dierenbotten, fragmenten van kleine vazen en enkele stenen messen gevonden. De messen dateren van ongeveer 1200 – 1000 v. Chr. Ook trof men zes skeletten van volwassenen en kinderen aan. Deze waren op een wanordelijke manier gerangschikt. Daarnaast vond men twee skeletten in een gehurkte positie. In de toegangsweg naar de tempel (de dromos) werd zwartachtig serviesgoed, een bronzen hanger en een kruik gevonden. De vondsten worden bewaard in het archeologisch museum in Bari.
In het midden van de gang trof men daarnaast overblijfselen aan van een cirkelvormige haard. Deze haard is waarschijnlijk gebruikt voor rituele doeleinden.
In 2007 verscheen in Italië een postzegel met daarop een afbeelding van de dolmen van Chianca. In 2011 erkende de UNESCO dit bijzondere monument als een “Heritage Witness of a Culture of Peace for Humanity” (een soort gemeenschappelijk erfgoed van de mensheid dat bewaard moet worden voor toekomstige generaties).
De constructie van dit bouwwerk bestaat uit een vierhoekige grafcel, gevormd door drie verticale platen van lokale kalksteen, waarvan er twee zijn gerangschikt als zijmuren en één als achterwand. Daarop is horizontaal een vierde plaat van een grotere steen geplaatst die het dak vormt. Deze heeft een lengte van ongeveer 3,85 m en een breedte van 2,40 m. De hoogte van de cel is ongeveer 1,80 m. Daarnaast biedt een gang toegang tot de grafcel.
Volgens sommige wetenschappers was het gecoördineerde gebruik van minstens honderd mensen nodig om de dakplaat te plaatsen. Het monument gaat naar buiten toe over in een open gang van 7,60 m lang, georiënteerd op het oosten, hetgeen zou kunnen betekenen dat op bepaalde tijden van het jaar de opkomende zon bepaalde belangrijke punten van het interieur verlichtte. Het monument wordt begrensd door kleinere stenen platen die verticaal langs de toegangsweg zijn gerangschikt. De totale lengte van het gehele monument is iets minder dan 10 m.
De dolmen van Chianca is altijd een element geweest van samenkomst van verschillende volkeren en culturen, met vaak symbolische betekenissen en waarden op antropologisch, cultureel en economisch gebied. In het gebied rondom het monument vinden al jaren culturele evenementen plaats. Sinds de zomer van 2010 vinden er af en toe poëziefestivals plaats waarbij dichters uit heel Italië bijdragen leveren en elkaar ontmoeten. Zo vond in 2012 het evenement “Nacht van de poëzie in de dolmen” plaats, georganiseerd door de Pro Loco van Bisceglie (Pro Loco is een Italiaanse organisatie die bepaalde plaatsen probeert te promoten).
Kortom, de dolmen van Chianca is uniek in zijn soort, niet alleen vanwege de uitzonderlijke staat van bewaring, maar vooral vanwege de bijzondere vondsten die men bij de opgravingen heeft aangetroffen.
